تزریق ژل به زانو برای بسیاری از افرادی که با درد مزمن یا استئوآرتریت زندگی میکنند، بهعنوان یک راهحل قابلتأمل مطرح میشود؛ بهویژه زمانی که هدف، به تعویق انداختن جراحی زانو یا کنار گذاشتن آن در مقطع فعلی است. تزریق ژل زانو، بهخصوص انواع حاوی هیالورونیک اسید، با کاهش اصطکاک داخل مفصل و روانتر شدن حرکت سطوح مفصلی، به کاهش درد زانو و تورم کمک میکند.
این روش معمولاً وقتی پیشنهاد میشود که درمانهای اولیه مانند داروهای مسکن یا فیزیوتراپی بهتنهایی نتیجه مطلوبی نداشتهاند و بیمار به دنبال راهی برای بهبود کیفیت زندگی، بدون ورود به مسیر جراحی است.
آیا تزریق ژل برای زانو خوبه؟
همانطور که گفته شد، هدف اصلی تزریق ژل داخل مفصل زانو کاهش درد ناشی از استئوآرتریت یا ساییدگی مفصل است. ژلهای روانکنندهای که استفاده میشوند، نقش مایع طبیعی مفصل را شبیهسازی میکنند تا اصطکاک بین سطوح استخوانی کمتر شود و حرکت زانو نرمتر انجام بگیرد.
مطالعات نشان دادهاند که:
- اثرگذاری کامل ژل ممکن است ۴ تا ۶ هفته طول بکشد.
- مدت زمان ماندگاری تسکین درد بین ۶ تا ۱۲ ماه متفاوت است.
تزریق ژل جایگزینی برای درمانهای جراحی نیست اما میتواند زمان نیاز به جراحی را به تأخیر بیندازد.
تزریق ژل زانو برای چه افرادی مناسب است؟
بهطور کلی، افرادی که دچار آرتروز خفیف تا متوسط زانو هستند و هنوز وارد مراحل پیشرفته تخریب مفصل نشدهاند، میتوانند از تزریق ژل زانو سود ببرند. همچنین کسانی که با درمانهای دارویی یا فیزیوتراپی به بهبود کافی نرسیدهاند، گزینههای مناسبی برای این روش محسوب میشوند.
مزایا تزریق ژل زانو به شرح زیر است:
- کاهش درد و تورم در مفصل
- بهبود دامنه حرکتی و عملکرد روزمره
- جایگزین مناسب برای داروهای ضدالتهاب در طولانیمدت
- روشی غیرتهاجمی با دوران نقاهت کوتاه
در کنار مزایا، تزریق ژل در زانو ممکن است عوارضی هم داشته باشد که معمولاً خفیف و گذرا هستند:
- درد و تورم موقتی در محل تزریق
- قرمزی و حساسیت جزئی پوست
- در موارد نادر واکنش التهابی شدید بدون عفونت واقعی
- عوارض جدی مانند عفونت بسیار نادر است.
چه افرادی نباید تزریق ژل انجام دهند؟
تزریق ژل به زانو برای برخی افراد ممنوع یا نیازمند احتیاط ویژه است، از جمله:
- افرادی با عفونت فعال در محل تزریق
- کسانی که به هیالورونیک اسید یا مواد موجود در ژل حساسیت دارند.
- بیماران با شرایط خاص سیستمیک که نیاز به مشاوره پزشکی دارند.
آیا بیمه هزینه تزریق ژل زانو را پوشش میدهد؟
هزینه تزریق ژل یکی از اولین مسائلی است که به ذهن بیماران میرسد. با توجه به اینکه قیمت این روش معمولاً در بازهای چند میلیونی (میانگین سه میلیون تومان) قرار دارد، بسیاری از بیماران به فکر پوشش دادن این هزینه توسط بیمه میافتند.
برخی بیمهها تزریق ژل زانو را بهعنوان درمان تأییدشده میشناسند و بخشی یا تمام هزینه آن را پوشش میدهند، اما برخی دیگر این روش را درمان تکمیلی یا غیراصلی تلقی میکنند و هزینهای برای آن در نظر نمیگیرند.
اگر روی بیمه برای پوشش هزینهها حساب کردهاید، بهتر است پیش از اقدام، شرایط دقیق بیمه خود را بررسی کنید و از جزئیات تعهدات آن مطمئن شوید.
آیا تزریق ژل زانو برای پارگی مینیسک مناسب است؟
تحقیقات پزشکی نشان میدهند که تزریق ژل برای پارگی مینیسک مناسب نیست. ژلهای هیالورونیک اسید صرفاً علائم استئوآرتریت را کاهش میدهند و قادر به ترمیم غضروف یا مینیسک نیستند. در این موارد، درمانهای جایگزین شامل:
- فیزیوتراپی تخصصی
- تزریق کورتون برای کاهش التهاب
- جراحی ترمیم یا خارج کردن بخش آسیبدیده مینیسک
تصمیم نهایی درباره روش درمان باید حتماً توسط پزشک متخصص گرفته شود.
جدول مقایسه ژلهای رایج هیالورونیک اسید
| برند ژل | تعداد تزریق | منبع | نکات مهم |
| Synvisc / Synvisc-One | 3 / 1 | حیوانی (عرف مرغ) | حساسیت به پرندگان ممکن است مشکلساز شود |
| Orthovisc | 3-5 | غیر حیوانی | مناسب بیماران حساس |
| Monovisc | 1 | غیر حیوانی | کیفیت بالا، تزریق ساده |
| Euflexxa | 3 | غیر حیوانی | نیاز به تزریق مکرر |
| Hyalgan | 5 | حیوانی | تزریق هفتهای |
| Durolane | 1 | غیر حیوانی | یکبار تزریق، طولانیمدت |
مراحل تزریق ژل زانو
تزریق ژل زانو معمولاً طی مراحل زیر انجام میشود:
1.ارزیابی اولیه:
بررسی تاریخچه پزشکی، عکسهای رادیوگرافی یا MRI و تعیین مناسب بودن تزریق.
2.آمادهسازی بیمار:
- توقف موقت داروهای رقیقکننده خون در صورت نیاز
- ضدعفونی و تمیز کردن محل تزریق
3.تعیین محل تزریق:
استفاده از لمس مستقیم یا تصویربرداری با سونوگرافی برای دقت بیشتر.
4.تزریق:
- امکان تخلیه مایع اضافی از مفصل قبل از تزریق
- تزریق ژل با آرامش و به آرامی
5.پایان فرایند:
- برداشتن سوزن و قرار دادن پانسمان کوچک
- کل فرایند معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه طول میکشد.
مراقبتهای بعد از تزریق ژل زانو
بعد از انجام تزریق ژل زانو، بیماران موظف هستند برای کاهش درد بعد از تزریق ژل زانو و کمک به اثرگذاری بهتر درمان، یکسری مراقبتهای ساده اما مهم را رعایت کنند. برای مثال میتوانند استراحت نسبی داشته باشند، از کمپرس یخ استفاده کنند و تا چند روز فشار زیادی به زانو وارد نکنند.
در کنار این موارد، فیزیوتراپی بعد از تزریق ژل زانو هم نباید فراموش شود، چون نقش مهمی در پخش یکنواخت ژل داخل مفصل و تقویت عضلات اطراف زانو دارد.
بهطور کلی مراقبت بعد از تزریق ژل زانو شامل رعایت چند اصل مهم است که اگر به آنها توجه شود، هم درد و تورم سریعتر کاهش پیدا میکند و هم ماندگاری اثر تزریق بیشتر میشود.
ورزش بعد از تزریق ژل زانو
بعد از تزریق ژل، بهتر است یکسری حرکات سبک و کنترلشده انجام شود تا مفصل خشک نشود و ژل بهخوبی در فضای مفصل پخش شود.
معمولاً پیادهروی کوتاه، حرکات کششی ملایم و تمرینهایی که فشار مستقیم به زانو وارد نمیکنند، انتخابهای مناسبی برای ورزش زانو هستند.
در روزهای اول باید از ورزشهای سنگین، دویدن، پریدن یا حرکات ناگهانی پرهیز شود. با گذشت چند روز و طبق نظر پزشک یا فیزیوتراپیست، میتوان بهتدریج شدت تمرینها را افزایش داد.
سخن پایانی
زمانی که زانو دچار ساییدگی و درد مزمن میشود، بسیاری تصور میکنند تنها راه درمان، جراحی زانو است. در حالی که گاهی شرایط زندگی، کار یا برنامههای شخصی اجازه چنین تصمیمی را نمیدهد. با انتخاب آگاهانه و استفاده از بهترین ژل برای تزریق زانو میتوان تا حد قابل توجهی زمان جراحی را به تعویق انداخت و این فاصله را با کیفیت زندگی بهتر پشت سر گذاشت.
در پلتفرم کانکطب میتوانید بهترین پزشکان و مراکز تزریق ژل زانو در شهر خود یا شهرهایی مثل تهران را پیدا کنید، سوابق بیماران قبلی را بررسی کنید و با آگاهی بیشتر، تصمیمی مطمئنتر برای درمان زانوی خود بگیرید.
