دستگاه فلوروسکوپی در تشخیص بیماری‌ها؛ اجزا، کاربرد و نحوه عملکرد

فلوروسکوپی برای چیست؟ فلوروسکوپی نوعی از روش‌های تصویربرداری پزشکی است که به کمک آن، تصاویر دقیقی از قسمت‎های مختلف بدن برای تشخیص بیماری‌ها گرفته می‌شود. این تصویر با استفاده از اشعه ایکس بر روی مانیتور نمایش داده می‌شود و پزشک به راحتی می‌تواند تشخیص دهد که فرد بیمار، دچار چه عارضه‌ای شده است. این تصویربرداری، پزشکان را قادر می‌سازد تا به بخش‌های مختلف بدن دسترسی پیدا کنند. به طور مثال، با فلوروسکوپی روده بزرگ که یکی از روش‌های فلوروسکوپی روده است، پزشک می‌تواند انواع بیماری‌های و اختلالات مربوط به روده را تشخیص دهد و مسیر درمان را مشخص کند.

در این مقاله به‌صورت کامل به بررسی عملکرد دستگاه فلوروسکوپی، کاربردهای بالینی، اجزای تشکیل‌دهنده، مزایا و معایب، تفاوت آن با سایر روش‌های تصویربرداری مانند MRI و CT scan، و همچنین نکات مهم در خرید و قیمت دستگاه فلوروسکوپی می‌پردازیم.

دستگاه فلوروسکوپی چیست؟

دستگاه فلوروسکوپی یکی از تجهیزات تصویربرداری پزشکی است که امکان مشاهده تصاویر زنده و لحظه‌ای از داخل بدن را با استفاده از اشعه ایکس فراهم می‌کند. برخلاف رادیوگرافی ساده که یک تصویر ثابت ارائه می‌دهد، دستگاه فلوروسکوپی تصاویر را به‌صورت پیوسته و دینامیک نمایش می‌دهد و به پزشک اجازه می‌دهد حرکت اندام‌ها، عملکرد سیستم گوارش، عروق خونی و مفاصل را به‌صورت زنده مشاهده کند.

دستگاه فلوروسکوپی چگونه کار می‌کند؟

مبنای عملکرد دستگاه فلوروسکوپی بر استفاده از اشعه ایکس است. در این سیستم، پرتو ایکس از منبع تولید شده و پس از عبور از بدن بیمار به یک آشکارساز دیجیتال (Detector) برخورد می‌کند. داده‌های دریافتی به‌سرعت پردازش شده و تصویر زنده روی مانیتور نمایش داده می‌شود.

در نسل‌های جدید، دستگاه فلوروسکوپی از فناوری Flat Panel Detector استفاده می‌کند که کیفیت تصویر بالاتر و دوز تابشی کمتر را فراهم می‌کند. این موضوع باعث شده فلوروسکوپی دیجیتال نسبت به سیستم‌های قدیمی آنالوگ ایمن‌تر و دقیق‌تر باشد.

اجزای دستگاه فلوروسکوپی

دستگاه فلوروسکوپی از مجموعه‌ای از اجزا تشکیل شده که شامل موارد زیر هستند:

• تیوب تولید اشعه ایکس
• آشکارساز دیجیتال
• مانیتور پزشکی با رزولوشن بالا
• میز بیمار با قابلیت حرکت در زوایای مختلف
• سیستم پردازش تصویر
• بازوی C شکل (در مدل C-Arm)

این اجزا در تکنولوژی رادیوگرافی نیز به کار می‌روند؛ اما تفاوت رادیوگرافی و فلوروسکوپی در تشدیدگر تصویر است. این آزمایش به طور میانگین در حدود 10 دقیقه به طول می‌انجامد که در این مدت، چیزی بالغ بر 18 هزار تصویر متمایز و منحصر به فرد تولید می‌شود.

تولید تصویر در فلوروسکوپی، با استفاده از فوتون‎هایی با تعداد پرتو ایکس کمتر انجام می‌شود. دلیل این امر، محدودیت دوز پرتویی است که در فلوروسکوپی وجود دارد.

تشدیدگر تصویربرداری در دستگاه فلوروسکوپی از 4 قسمت اصلی تشکیل می‌شود که عبارت‌اند از:

• محفظه خلاء
• لنزهای الکترونیکی
• لایه ورودی
• لایه فسفر خروجی

محفظه خلاء، وظیفه بیرون نکهداشتن هوا را به عهده دارد. لنزهای الکترونیکی برای متمرکز کردن الکترون‌ها، لایه ورودی به منظور تبدیل سیگنال‌های پرتوهای ایکس به الکترون‎‌ها و لایه فسفر خارجی نیز الکترون‌های شتابدار را به نور مرئی تبدیل می‌کند.

کاربردهای دستگاه فلوروسکوپی در پزشکی

گستردگی کاربردهای بالینی دستگاه فلوروسکوپی نشان‌دهنده جایگاه حیاتی این سیستم در تصویربرداری پزشکی است. دستگاه فلوروسکوپی با فراهم کردن امکان مشاهده لحظه‌ای ساختارهای داخلی بدن، در بسیاری از شاخه‌های تخصصی پزشکی به‌کار گرفته می‌شود. از جمله کاربرد دستگاه فلوروسکوپی عبارت است از:

1. آنژیوگرافی و مداخلات عروقی

در بررسی عروق و هدایت کاتترها در آنژیوگرافی، دستگاه فلوروسکوپی نقش کلیدی دارد. پزشک می‌تواند مسیر حرکت کاتتر را به‌صورت زنده مشاهده کند.

2. تصویربرداری از دستگاه گوارش

در تست‌هایی مانند بلع باریم، دستگاه فلوروسکوپی حرکت ماده حاجب در مری و معده را نشان می‌دهد.

3. ارتوپدی و جراحی ستون فقرات

در جراحی‌های ارتوپدی، مخصوصاً در کارگذاری پیچ و پلیت، فلوروسکوپی C-Arm کاربرد فراوان دارد.

4. اورولوژی

برای سنگ‌شکنی و بررسی مسیر ادراری، دستگاه فلوروسکوپی کمک‌کننده است.

5. درد درمانی و تزریق‌های تخصصی

در کلینیک‌های درد، تزریق اپیدورال یا بلوک عصبی با هدایت دستگاه فلوروسکوپی انجام می‌شود.

انواع دستگاه فلوروسکوپی

در بازار تجهیزات پزشکی، دستگاه فلوروسکوپی در مدل‌های مختلف عرضه می‌شود:

دستگاه فلوروسکوپی ثابت

این مدل در بخش رادیولوژی بیمارستان نصب می‌شود و برای آنژیوگرافی یا بررسی‌های پیشرفته کاربرد دارد.

دستگاه فلوروسکوپی پرتابل (C-Arm)

مدل C-Arm به‌دلیل قابلیت جابه‌جایی در اتاق عمل بسیار محبوب است. بازوی C شکل امکان تنظیم زاویه‌های مختلف تصویربرداری را فراهم می‌کند.

فلوروسکوپی دیجیتال

نسل جدید دستگاه فلوروسکوپی با پردازش دیجیتال و کاهش دوز اشعه، کیفیت تصویر بالاتری ارائه می‌دهد.

تفاوت دستگاه فلوروسکوپی با MRI و CT Scan

فلوروسکوپی برای مشاهده عملکرد دینامیک مناسب است، در حالی که MRI برای بافت نرم و CT scan برای تصویربرداری مقطعی کاربرد بیشتری دارد. در مواردی که نیاز به بررسی دقیق بافت نرم وجود دارد، مراجعه به بهترین مرکز MRI می‌تواند مکمل مناسبی برای ارزیابی‌هایی باشد که با دستگاه فلوروسکوپی انجام می‌شود.

اگرچه دستگاه فلوروسکوپی برای تصویربرداری زنده کاربرد دارد، اما در برخی موارد مراجعه به بهترین مرکز سی تی اسکن برای تکمیل فرآیند تشخیص ضروری است.

مزایای دستگاه فلوروسکوپی

1. نمایش تصاویر زنده و Real-Time
2. دقت بالا در هدایت ابزارهای جراحی
3. کاهش خطای انسانی
4. افزایش ایمنی در مداخلات درمانی
5. قابلیت ذخیره و بازبینی تصاویر

خطرات احتمالی و معایب دستگاه فلوروسکوپی

با وجود مزایای زیاد، استفاده از دستگاه فلوروسکوپی با تابش اشعه ایکس همراه است. در صورت استفاده طولانی‌مدت، دوز تجمعی اشعه می‌تواند برای بیمار یا پرسنل خطرناک باشد. به همین دلیل رعایت اصول حفاظت پرتویی، استفاده از روپوش سربی و کنترل زمان تابش ضروری است.

قیمت دستگاه فلوروسکوپی در بازار ایران

قیمت دستگاه فلوروسکوپی به عوامل متعددی بستگی دارد:

• برند سازنده
• دیجیتال یا آنالوگ بودن سیستم
• نوع آشکارساز
• قدرت تیوب اشعه ایکس
• امکانات نرم‌افزاری

نکات مهم و راهنمای خرید دستگاه فلوروسکوپی

اگر قصد خرید دستگاه فلوروسکوپی برای کلینیک یا بیمارستان را دارید، باید به موارد زیر توجه کنید:

1. میزان دوز تابشی و استانداردهای ایمنی
2. کیفیت و رزولوشن تصویر
3. خدمات پس از فروش و گارانتی
4. تأمین قطعات مصرفی
5. آموزش پرسنل

انتخاب صحیح دستگاه فلوروسکوپی می‌تواند بهره‌وری مرکز درمانی را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

جمع‌بندی

دستگاه فلوروسکوپی یکی از حیاتی‌ترین تجهیزات تصویربرداری پزشکی است که امکان مشاهده زنده ساختارهای داخلی بدن را فراهم می‌کند. از آنژیوگرافی و ارتوپدی گرفته تا اورولوژی و کلینیک‌های درد، دستگاه فلوروسکوپی نقش کلیدی در تشخیص و درمان ایفا می‌کند. با توجه به تنوع مدل‌ها، بررسی دقیق مشخصات فنی و رعایت استانداردهای ایمنی در هنگام خرید اهمیت بالایی دارد.

در صورتی که به دنبال مرکز مجهز به دستگاه فلوروسکوپی یا سایر خدمات تشخیصی مانند MRI و CT Scan هستید، سامانه آنلاین پزشکی کانکطب بستری مناسب برای یافتن متخصصان و مراکز درمانی معتبر در شهرهای مختلف فراهم کرده است.