دستگاه هولتر فشار خون یک وسیله تشخیصی پیشرفته است که پزشکان به کمک آن فشار خون شما را در طول ۲۴ تا ۴۸ ساعت و در شرایط واقعی زندگی روزمره اندازهگیری میکنند. برخلاف فشارسنجهای مطب که فقط یک عدد لحظهای از فشار خون نشان میدهند، هولتر فشار خون تصویری پیوسته از نوسانات فشار خون در طول شبانهروز ارائه میدهد؛ از ساعات فعالیت روزانه گرفته تا زمان خواب شبانه.
اگر میخواهید بدانید چرا پزشکان تا این حد به این دستگاه اعتماد دارند، هولتر فشار خون دقیقاً چه کاربردهایی دارد و هنگام استفاده از آن باید به چه نکاتی توجه کنید، همراهمان باشید تا همه نکات را بررسی کنیم.
هولتر فشار خون چیست؟
هولتر فشار خون، که گاهی با نام پایش سرپایی فشار خون یا ABPM شناخته میشود، شامل یک کاف بازوبند و یک ثبتکننده دیجیتال است.
این دستگاه به طور خودکار فشار خون را هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در طول روز و هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در شب اندازهگیری میکند.
دادهها در طول فعالیتهای روزمره و حتی خواب ثبت شده و به پزشک تصویری دقیق از وضعیت فشار خون شما ارائه میدهد.
ویژگی هولتر فشار خون
ویژگیهای اصلی هولتر فشار خون:
- اندازهگیری خودکار و مداوم فشار خون
- ثبت دادهها در طول فعالیتهای عادی زندگی
- قابلیت تحلیل الگوهای فشار خون شبانه و روزانه
علت بوق زدن دستگاه هولتر فشار خون
گاهی بیماران در طول استفاده از هولتر فشار خون با بوق زدن دستگاه مواجه میشوند. این موضوع معمولاً به دلایل سادهای مثل حرکت دادن دست هنگام اندازهگیری، خم بودن بازو، شل شدن کاف یا خطا در ثبت فشار خون رخ میدهد. در برخی موارد نیز بوق زدن دستگاه صرفاً به معنای شروع یا پایان فرآیند اندازهگیری است و جای نگرانی ندارد.
دلایل اصلی تجویز هولتر فشار خون توسط پزشکان
پزشکان هولتر فشار خون را برای دلایل مختلفی استفاده میکنند، از جمله:
۱. تشخیص دقیقتر انواع فشار خون
یکی از مهمترین دلایل تجویز هولتر فشار خون، جلوگیری از خطاهای اندازهگیری فشار خون در شرایط محدود است. برای مثال، گاهی فشار خون فرد در مطب پزشک به دلیل اضطراب، استرس یا پدیده «فشار خون روپوش سفید» بالا میرود، در حالی که در خانه یا زندگی روزمره کاملاً طبیعی است. برعکس این حالت نیز وجود دارد؛ یعنی فشار خون در مطب طبیعی است اما در خانه یا محل کار به طور پنهان بالا میرود که به آن «فشار خون پنهان» گفته میشود.
۲. ارزیابی اثربخشی درمان
با کمک دستگاه هولتر فشار خون، پزشک میتواند اثر واقعی درمان را در شرایط زندگی روزمره بیمار بررسی کند. این ارزیابی شامل موارد زیر است:
- بررسی تأثیر داروها در طول ۲۴ ساعت
- تنظیم دوز، زمانبندی یا نوع دارو
- شناسایی بیماران مقاوم به درمان
۳. بررسی الگوهای خطرناک فشار خون
فشار خون در طول شبانهروز الگوهای مختلفی دارد که برخی از آنها میتوانند خطرناک باشند. به طور طبیعی، فشار خون هنگام خواب باید حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش پیدا کند. اگر این کاهش کمتر از حد طبیعی باشد، یا حتی فشار خون شبانه افزایش یابد، خطر بروز بیماریهای قلبی و سکته مغزی افزایش مییابد.
در بیماران مسن، بیماران دیابتی یا افرادی با بیماریهای عصبی، ممکن است افت فشار خون شبانه بیش از حد رخ دهد که این موضوع خطر زمینخوردن، سرگیجه و آسیبهای جدی را به همراه دارد. هولتر فشار خون این الگوهای پنهان را بهخوبی آشکار میکند.
۴. مدیریت موارد خاص و ارزیابی خطر
دلیل دیگر تجویز هولتر فشار خون، ارزیابی بیماران خاص و سنجش ریسک عوارض قلبی–عروقی است.
هولتر فشار خون برای تشخیص چه بیماریهایی استفاده میشود؟
کاربرد دستگاه هولتر فشار خون بسیار گسترده است و شامل موارد زیر میشود:
- تشخیص انواع فشار خون غیرطبیعی
- پایش اثرات داروهای ضد فشار خون
- شناسایی بیماران با فشار خون مقاوم
- ارزیابی خطر سکته قلبی و مغزی
- پایش بیماران مبتلا به دیابت یا بیماریهای کلیوی
آیا افراد سالم هم میتوانند هولتر فشار خون انجام دهند؟
بله، گاهی پزشکان برای افراد سالم هم هولتر فشار خون تجویز میکنند، مخصوصاً اگر:
- سابقه خانوادگی فشار خون بالا وجود داشته باشد
- علائم ناپایداری فشار خون (سرگیجه، تپش قلب) مشاهده شود
- نیاز به ارزیابی اثر سبک زندگی بر فشار خون باشد
استفاده از هولتر در افراد سالم به پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماریهای قلبی-عروقی کمک میکند.
نحوه انجام آزمایش با هولتر
نحوه بستن هولتر فشار خون به شکل زیر است:
- نصب دستگاه: پرستار کاف را روی بازوی غیرغالب بسته و دستگاه ثبتکننده را متصل میکند. نصب حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد.
- دوره پایش (۲۴-۴۸ ساعت): فرد دستگاه را همراه خود دارد و فعالیتهای روزمره را انجام میدهد. دفترچهای برای ثبت فعالیت، زمان خواب، مصرف دارو و علائم ارائه میشود.
- بازگرداندن دستگاه: دادهها توسط پزشک یا نرمافزار تحلیل میشود.
نکات مهم در طول آزمایش:
- از ورزش سنگین خودداری کنید
- داروها را طبق دستور مصرف کنید
- هنگام باد شدن کاف، دست خود را ثابت نگه دارید
- حمام و شنا ممنوع است
- خواب آرام داشته باشید
- لباس گشاد و راحت بپوشید
در زمان استفاده از هولتر فشار خون چه کارهایی ممنوع است؟
در زمان استفاده از هولتر فشار خون، از انجام فعالیتهای زیر خودداری کنید:
- دوش گرفتن یا شنا
- ورزش شدید
- دستکاری دستگاه
تفسیر نتایج و مقادیر نرمال
در این بخش، نحوه خواندن نتایج هولتر فشار خون و مقادیر نرمال آن بررسی میشود:
| شاخص | مقدار نرمال |
|
فشار خون ۲۴ ساعته |
< 75/125 میلیمتر جیوه |
|
فشار خون بیداری |
< 80/130 میلیمتر جیوه |
|
فشار خون خواب |
< 65/110 میلیمتر جیوه |
|
کاهش شبانه (Dipping) |
٪20–10 |
سخن پایانی
هولتر فشار خون وسیلهای قابلاعتماد برای سنجش فشار خون بیمار به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت است تا پزشک بتواند با اطمینان بیشتری وضعیت واقعی فشار خون را ارزیابی کند. برای مثال، در بیمارانی که از نوسانات فشار خون یا علائم مبهم قلبی–عروقی رنج میبرند، اندازهگیری فشار خون در مطب بهتنهایی کافی نیست و ممکن است تصویر نادرستی ارائه دهد.
برای بهرهمندی از هولتر فشار خون، میتوانید همین حالا از طریق کانکطب نزدیکترین مرکز ارائهدهنده این خدمت را در شهر خود پیدا کنید و با دسترسی سریع به مراکز معتبر تشخیصی، فرآیند ارزیابی و پیگیری سلامت قلب و عروق خود را با اطمینان بیشتری انجام دهید.
