سندرم پلی کیستیک تخمدانی یکی از اختلالات هورمونی شایع در زنان سنین باروری (بین ۱۵ تا ۴۴ سال) است. این سندرم باعث میشود چرخه قاعدگی، باروری و وضعیت پوست تحتتأثیر قرار بگیرد. به طوری که ممکن است دوره قاعدگی چند هفته یا حتی چند ماه عقب بیفتد، باروری دچار اختلال شود و در پوست فرد مشکلاتی مثل آکنه یا تغییرات دیگر دیده شود.
اگر تمایل دارید بیشتر درباره این موضوع بدانید، همراه ما باشید تا بررسی کنیم سندرم تخمدان پلی کیستیک چه علائمی دارد؟ چگونه تشخیص داده میشود و چه راهکارهای درمانی و مدیریتی برای آن وجود دارد.
سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) نوعی اختلال هورمونی مزمن است که در آن تعادل طبیعی هورمونهای زنانه به هم میخورد. یعنی سطح برخی هورمونها از حالت طبیعی خارج میشود. بدین ترتیب تخمدانها مقدار بیشتری هورمون آندروژن یا همان هورمونهای مردانه تولید میکنند که نتیجه آن، اختلال در تخمکگذاری است.
PCOS affects an estimated 10–13% of reproductive-aged women. It is estimated that up 70% of women with PCOS worldwide do not know they have this condition.
ترجمه به فارسی:
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از زنان در سنین باروری را تحت تأثیر قرار میدهد. تخمین زده میشود که تا ۷۰ درصد از زنان مبتلا به PCOS در سراسر جهان از ابتلای خود به این بیماری آگاه نیستند.
منبع: www.who.int
آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک همان تنبلی تخمدان است؟
در زبان عامیانه، PCOS را با نام تنبلی تخمدان هم میشناسند و این دو اصطلاح معمولاً به یک مشکل اشاره دارند. اما از نظر علمی، اصطلاح تنبلی تخمدان معادل دقیقی در فارسی نیست. به این دلیل که تنبلی تخمدان فقط به اختلال در تخمکگذاری اشاره دارد، در حالی که سندرم تخمدان پلی کیستیک میتواند بخشهای مختلف بدن را درگیر کند. پس از نظر علمی تفاوت تنبلی تخمدان و سندرم تخمدان پلی کیستیک میزان تاثیراتشان در بدن است ولی در زبان محاوره به جای همدیگر استفاده میشوند.
به طوری که حتی بین سندرم تخمدان پلی کیستیک و ریزش مو هم ارتباط وجود دارد و هرچقدر عدم تعادل هورمونی شدیدتر باشد، این علائم هم میتوانند واضحتر شوند. این بیماری میتواند در سنین پایین نیز بروز کند و سندرم تخمدان پلی کیستیک در دختران نوجوان معمولاً با قاعدگیهای نامنظم، آکنه شدید و اضافه وزن شناخته میشود.
سندرم تخمدان پلی کیستیک چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص PCOS معمولاً یک آزمایش واحد وجود ندارد و تشخیص بر اساس بررسی علائم و نتایج چند ارزیابی انجام میشود. رایجترین معیار تشخیص این سندرم، معیار روتردام است. معیاری که بر اساس آن، وجود حداقل دو مورد از سه معیار زیر برای تشخیص کافی است.
1. اختلال در تخمکگذاری
قاعدگیهای نامنظم یا با فاصلههای طولانی، یکی از نشانههای اصلی این اختلال است. در برخی موارد دیده شده که قاعدگی به طور کامل قطع میشود که به اصطلاح علمی به آن آمنوره گفته میشود.
2. افزایش آندروژنها
دومین معیار، افزایش آندروژنها است. علائم بالینی آن شامل رشد موهای زائد، آکنه شدید و ریزش موی سر است. راه دیگر تشخیص، آزمایش خون است که نشان میدهد سطح هورمونهای آندروژن بالاتر از حد طبیعی قرار دارد.
3. ظاهر پلی کیستیک تخمدان در سونوگرافی
در سونوگرافی، معمولاً تعداد زیادی فولیکول نابالغ ـ اغلب بیش از ۲۰ عدد در هر تخمدان ـ دیده میشود که کنار هم قرار گرفتهاند و به آن نمای «رشته مروارید» میگویند. یعنی تخمدان ظاهر طبیعی خودش را ندارد. با این حال باید توجه داشت که اگر این کیستها دیده نشوند، بهتنهایی نمیتوان PCOS را رد کرد.
آزمایشها و ارزیابیهای تکمیلی
- آزمایش هورمونی (LH، FSH، تستوسترون)
- بررسی قند خون و مقاومت به انسولین
- آزمایش چربی خون
- معاینه فیزیکی و بررسی سابقه خانوادگی
علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟
علائم PCOS در افراد مختلف به شکل متفاوتی ظاهر میشود و این موضوع بستگی به شرایط هورمونی، سبک زندگی و وضعیت متابولیک هر فرد دارد. شایعترین علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک که در بیشتر افراد دیده میشود، به شرح زیر هستند.
- بینظمی یا قطع قاعدگی
- مشکل در باردار شدن
- رشد موهای زائد در صورت و بدن
- آکنه شدید یا مقاوم به درمان
- ریزش مو با الگوی مردانه
- افزایش وزن یا دشواری در کاهش وزن
- تیرگی پوست در نواحی چیندار (آکانتوز نیگریکانس)
- خستگی، اضطراب و افسردگی
آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک خطرناک است؟
PCOS به خودی خود بیماری خطرناکی نیست، اما اگر به حال خود رها شود میتواند عوارض متعددی داشته باشد که سلامت کلی فرد را تحتتأثیر قرار میدهد. برای مثال، در ادامه به برخی از عوارض سندرم تخمدان پلی کیستیک اشاره کردهایم.
- دیابت نوع ۲
- فشار خون و بیماریهای قلبی
- اختلالات چربی خون
- افزایش خطر سرطان آندومتر
از سوی دیگر، سندرم تخمدان پلی کیستیک و بارداری ارتباط نزدیکی با هم دارند. فردی که به این سندرم مبتلا است ممکن است با مشکل بارداری روبهرو شود، اما با تشخیص بهموقع و درمان مناسب، در بسیاری از موارد امکان حاملگی با سندرم تخمدان پلی کیستیک وجود دارد!
آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک درمان دارد؟
PCOS بهراحتی قابل کنترل است، اما درمان قطعی ندارد. رویکرد درمانی بر اساس هدف فرد، مثل تنظیم قاعدگی، بارداری یا کنترل علائم ظاهری، انتخاب میشود.
درمان اصلی این بیماری شامل تغییر سبک زندگی است که پایه درمان به حساب میآید. همچنین در کنار این مورد، از دارودرمانی هدفمند هم برای کنترل بهتر علائم استفاده میشود.
به طور کلی، درمان PCOS از همین تغییرات کوچک اما مهم در سبک زندگی، مثل اصلاح تغذیه و افزایش تحرک، شروع میشود و در صورت نیاز با دارودرمانی ادامه پیدا میکند. برخلاف باور عمومی، درمان قطعی تخمدان پلی کیستیک به معنی خوردن دهها قرص در روز نیست و با اصلاحات اصولی میتوان علائم را تا حد زیادی کنترل کرد.
برای سندرم تخمدان پلی کیستیک چی بخوریم؟
همانطور که گفتیم، اساس درمان PCOS اصلاح سبک زندگی است. برای مثال، تأثیر ورزش بر سندرم تخمدان پلی کیستیک بسیار قابل توجه است و میتواند به تنظیم هورمونها و کنترل وزن کمک کند. فاکتور مهم دیگر در سبک زندگی که تأثیر بسیار مثبتی دارد، تغذیه است. حتماً توصیههای زیر را در برنامه روزانه خود در نظر بگیرید تا بتوانید علائم را بهتر کنترل کنید.
- مصرف سبزیجات، میوهها و غلات کامل
- کاهش قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده
- استفاده از پروتئینهای کمچرب
- مصرف چربیهای سالم مانند روغن زیتون
در کنار تغذیه، دارودرمانی نیز اهمیت دارد. با تجویز بهترین قرص برای درمان تخمدان پلی کیستیک توسط پزشک، میتوانید علائم بیماری را تا حد زیادی کاهش دهید.
سخن پایانی
سندرم تخمدان پلی کیستیک را میتوانید با یک رویکرد درمانی شخصیسازیشده که شامل اصلاح سبک زندگی و مصرف برخی داروهای مناسب است، مدیریت کنید. کافی است از پلتفرم پزشکی کانکطب، متخصص زنان نزدیک به محل زندگیتان را پیدا کنید، یا حتی کمی بیشتر بگردید و بهترین متخصص شهر خود را از بین نظرات انتخاب کرده و در اسرع وقت یک جلسه مشاوره رزرو کنید.
زمانی که سیکل قاعدگی به حالت طبیعی برگردد و هورمونها متعادل شوند، خلقوخو و حتی ظاهر فرد هم به شکل محسوسی بهبود پیدا میکند، پس همین الان از یک متخصص زنان وقت در پلتفرم کانکطب وقت بگیرید تا مسیر درمان شخصیتان را دریافت کنید.
