نارسایی قلبی: علائم، درمان و زندگی با این بیماری

نارسایی قلبی، یکی از مشکلات رایج در جوامع امروزی است که عامل بسیاری از افراد به صورت سالانه است. بر اساس آمارهای به دست آمده، بیش از ۶۴ میلیون نفر در سراسر جهان با این بیماری دست و پنجه نرم می‌کنند. این بیماری را به عنوان یک وضعیت مزمن و پیشرونده شناسایی می‌کنند که اطلاع از علائم، گزینه‌های درمانی پیشرفته و راهکارهای مدیریت آن می‌تواند به طور چشمگیری کیفیت و طول عمر بیماران نارسایی قلبی را بهبود بخشد. در ادامه به بررسی نکاتی در مورد این بیماری قلبی می‌پردازیم.

نارسایی قلبی: علائم و روش‌های درمان

نارسایی قلبی به این معناست که عضله قلب به دلیل شرایط مختلفی مانند بیماری عروق کرونر، فشار خون بالا یا دیابت، ضعیف یا سفت شده و کارایی خود را از دست داده است. به همین دلیل، بررسی علائم نارسایی قلبی اولین و حیاتی‌ترین گام در تشخیص و مداخله زودهنگام به حساب می‌آید. این علائم اغلب به دلیل تجمع مایعات در بدن یا نرسیدن خون غنی از اکسیژن کافی به بافت‌ها ایجاد می‌شوند و می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند.

Heart failure is a complex clinical syndrome where the heart is unable to pump sufficiently to maintain blood flow to meet the body’s needs. It can be either acute and come on suddenly, or a progressive, long-term condition.

ترجمه به فارسی:

نارسایی قلبی یک سندرم بالینی پیچیده است که در آن قلب قادر نیست به اندازه کافی خون پمپاژ کند تا نیازهای بدن را از نظر جریان خون تأمین کند. این وضعیت می‌تواند به‌صورت حاد و ناگهانی بروز کند یا به شکل یک بیماری پیشرونده و مزمن در طول زمان پیشرفت کند.

منبع: world-heart-federation.org

علائم نارسایی قلبی خفیف و پیشرفته

در مراحل اولیه، فرد بیمار علائم نارسایی قلبی خفیف را تجربه می‌کند که به سادگی با علائم افزایش سن یا عدم فعالیت بدنی اشتباه گرفته می‌شوند. این نشانه‌ها شامل تنگی نفس خفیف حین فعالیت، خستگی غیرعادی و تورم جزئی در مچ پاها هستند. با پیشرفت بیماری، این علائم شدیدتر و مداوم‌تر می‌شوند و به سمت افزایش وزن، تپش قلب نامنظم، سرگیجه و کاهش هوشیاری پیش می‌روند.

EF در نارسایی قلبی چیست و عدد طبیعی آن چقدر است؟

یکی از سوالات بیماران این است که EF پایین یعنی چه؟ EF مخفف Ejection Fraction یا «کسر جهشی» است و نشان می‌دهد چه درصدی از خون موجود در بطن چپ، در هر ضربان قلب پمپاژ می‌شود. این عدد معمولاً با اکوکاردیوگرافی اندازه‌گیری می‌شود و شاخص اصلی برای تعیین شدت نارسایی قلبی است.

عدد طبیعی EF چقدر است؟

EF پایین چه علائمی ایجاد می‌کند؟

• تنگی نفس هنگام فعالیت
• خستگی زودرس
• ورم پا
• کاهش تحمل فعالیت

هرچه EF پایین‌تر باشد، ریسک بستری و عوارض بیشتر می‌شود. با این حال، بسیاری از بیماران با EF پایین در صورت درمان صحیح، زندگی فعال دارند.

انواع نارسایی قلبی

نارسایی قلبی فقط یک نوع ندارد و بر اساس محل درگیری و نوع اختلال عملکرد تقسیم‌بندی می‌شود.

۱. نارسایی قلبی سمت چپ

شایع‌ترین نوع نارسایی است. در این حالت، بطن چپ قادر به پمپاژ مؤثر خون به بدن نیست.

علائم اصلی:

• تنگی نفس
• سرفه شبانه
• احساس خفگی هنگام دراز کشیدن

۲. نارسایی قلبی سمت راست

معمولاً در اثر پیشرفت نارسایی سمت چپ ایجاد می‌شود.

علائم اصلی:

• ورم پا
• ورم شکم
• افزایش وزن ناشی از احتباس مایعات

۳. نارسایی سیستولیک (HFrEF)

در این نوع، قدرت انقباضی قلب کاهش می‌یابد و EF پایین است.

۴. نارسایی دیاستولیک (HFpEF)

در این حالت، عضله قلب سفت شده و به‌درستی پر نمی‌شود؛ اما EF ممکن است طبیعی باشد. شناخت نوع نارسایی برای انتخاب درمان دقیق ضروری است.

نارسایی قلبی در جوانان

برخلاف تصور عمومی، نارسایی قلبی فقط مختص سالمندان نیست.

علل شایع در جوانان:

1. بیماری‌های ژنتیکی عضله قلب
2. میوکاردیت ویروسی
3. مصرف مواد مخدر
4. چاقی شدید
5. فشار خون کنترل‌نشده

همچنین بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا و دیابت در صورت عدم کنترل، می‌توانند زمینه‌ساز نارسایی در سنین پایین شوند. تشخیص زودهنگام در این گروه سنی اهمیت بسیار بالایی دارد.

آیا نارسایی قلبی خطرناک است؟

قلب، یکی از حساس‌ترین ارگان‌های بدن است و هر گونه اختلال در آن، می‌تواند زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. خطرات نارسایی قلبی می‌توانند به عوارض شدیدی مانند آسیب به کلیه‌ها و کبد، مشکلات ریتم قلب (آریتمی قلبی) و در نهایت مرگ ناگهانی قلبی منجر شوند. به همین دلیل، تشخیص و درمان به موقع برای کاهش این خطرات و بهبود پیش‌آگهی بیماری ضروری است.

چه زمانی نارسایی قلبی اورژانسی است؟

شناخت علائم هشدار می‌تواند جان بیمار را نجات دهد. در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است:

1. تنگی نفس ناگهانی و شدید
2. درد قفسه سینه
3. سرفه کف‌آلود صورتی
4. کاهش سطح هوشیاری
5. افزایش وزن بیش از ۲ کیلوگرم طی ۳ روز
6. ورم شدید و ناگهانی پاها

این علائم می‌توانند نشانه تشدید حاد نارسایی قلبی باشند.

درمان نارسایی قلبی

درمان قطعی نارسایی قلبی در اکثر موارد وجود ندارد یا با چالش‌هایی همراه می‌باشد؛ اما پیشرفت‌های علمی در دهه‌های اخیر، چشم‌انداز درمان نارسایی قلبی را متحول کرده است. هدف اصلی درمان، کاهش علائم، بهبود عملکرد قلب، افزایش کیفیت زندگی و کاهش نرخ بستری شدن در بیمارستان است. بخش عمده درمان شامل داروهای نارسایی قلبی است.

بهترین دارو برای نارسایی قلبی، دارویی است که بر اساس وضعیت بیمار و نوع نارسایی قلبی توسط متخصص قلب تجویز می‌شود. این داروها معمولاً شامل مهارکننده‌های ACE، مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین (ARBs)، بتابلاکرها، و آنتاگونیست‌های آلدوسترون هستند.

در حوزه جدیدترین درمان نارسایی قلبی، داروهای دسته ARNI (مانند ساکوبیتریل/والزارتان) انقلابی در درمان ایجاد کرده‌اند و نشان داده‌اند که می‌توانند مرگ و میر و بستری شدن را به طور قابل توجهی کاهش دهند. همچنین، مهارکننده‌های SGLT2 که در ابتدا برای دیابت تولید شدند، اکنون به عنوان یک درمان استاندارد برای بسیاری از بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، حتی بدون دیابت، استفاده می‌شوند. علاوه بر داروها، دستگاه‌هایی مانند ضربان‌سازهای ویژه و دفیبریلاتورهای قابل کاشت نیز در بیماران منتخب برای بهبود هماهنگی انقباضات قلب و جلوگیری از آریتمی‌های کشنده به کار می‌روند.

تفاوت نارسایی قلبی با سکته قلبی چیست؟

بسیاری از کاربران این دو بیماری را اشتباه می‌گیرند. سکته قلبی یک رویداد حاد است که در اثر انسداد ناگهانی یکی از عروق کرونر رخ می‌دهد. اما نارسایی قلبی یک بیماری مزمن و پیشرونده است که به مرور زمان باعث کاهش عملکرد پمپاژ قلب می‌شود.

نارسایی قلبی:

1. روند تدریجی
2. مزمن
3. قابل کنترل ولی معمولاً غیرقابل درمان قطعی
4. علامت غالب: تنگی نفس و ورم

سکته قلبی:

1. شروع ناگهانی
2. وضعیت اورژانسی
3. علامت غالب: درد شدید قفسه سینه
4. نیازمند درمان فوری

نکته مهم: سکته قلبی می‌تواند یکی از علل ایجاد نارسایی قلبی باشد.

طبقه‌بندی عملکردی نارسایی قلبی

برای ارزیابی شدت علائم و تأثیر بیماری بر زندگی فرد بیمار، پزشکان اغلب از سیستم طبقه‌بندی انجمن قلب نیویورک (NYHA) استفاده می‌کنند که در جدول زیر خلاصه شده است.

طول عمر بیماران نارسایی قلبی چقدر است؟

یکی از نگرانی‌های اصلی بیماران این است: «آیا نارسایی قلبی باعث مرگ می‌شود؟» نارسایی قلبی بیماری جدی است، اما پیش‌آگهی آن به عوامل متعددی بستگی دارد:

1. سن بیمار
2. عدد EF
3. کلاس NYHA
4. وجود بیماری‌های همراه مانند دیابت
5. کنترل فشار خون

عوامل افزایش طول عمر در نارسایی قلبی

1. شروع سریع درمان
2. مصرف منظم دارو
3. کاهش مصرف نمک
4. کنترل وزن روزانه
5. فعالیت بدنی منظم
6. ترک سیگار

با درمان‌های جدید مانند ARNI و مهارکننده‌های SGLT2، پیش‌آگهی بیماران نسبت به گذشته به شکل قابل توجهی بهبود یافته است.

زندگی با نارسایی قلبی

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بیماران و اطرافیان آن‌ها این است که آیا نارسایی قلبی باعث مرگ میشود؟ متاسفانه، این بیماری پیش‌آگهی جدی دارد. آمارها نشان می‌دهند که نرخ بقای ۵ ساله پس از تشخیص حدود ۵۰٪ است که این آمار آن را با بسیاری از سرطان‌ها قابل مقایسه می‌کند. زندگی با نارسایی قلبی به شدت به مشارکت فعال بیمار در مدیریت بیماری خود بستگی دارد. این مدیریت شامل جنبه‌های مختلفی است که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• کنترل روزانه وزن
• رژیم غذایی کم‌نمک
• محدودیت مصرف مایعات
• پیروی دقیق از رژیم دارویی
• فعالیت بدنی منظم و متناسب با توانایی
• ترک کامل دخانیات
• مدیریت استرس
• واکسیناسیون منظم (آنفولانزا و پنوموکوک)

نارسایی‌های قلبی، ناشی از عوامل مختلفی هستند که سبک زندگی ناسالم و ژنتیک، بیشترین تاثیر را در این زمینه دارند. اما در هر صورت، می‌توان با استفاده از روش‌های درمانی نوین و پیگیری منظم روش‌های درمانی، از ریسک‌های مربوط به این اختلالات جلوگیری کرد. شما می‌توانید برای دریافت مشاوره‌های پزشکی و یافتن بهترین متخصص، با کارشناسان ما در کانکطب تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره نارسایی قلبی