لوپوس چه بیماری است؟ بیماری لوپوس، یکی از ناشناختهترین بیماریهای خودایمنی است. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن که وظیفه دفاع در برابر عوامل و میکروارگانیسم بیگانه مانند ویروسها و باکتریها را بر عهده دارد، دچار اختلال شده و به اشتباه به بافتها و اندامهای سالم خود حمله میکند.
این حمله میتواند منجر به التهاب، تورم و آسیب به طیف گستردهای از اعضای بدن از جمله پوست، مفاصل، کلیهها، مغز، قلب و ریهها شود. اولین و مهمترین گام برای کنترل و بهبود کیفیت زندگی مبتلایان، آشنایی با علائم و مدیریت درست بیماری با مراجعه به موقع به پزشک است. شناخت صحیح بیماری لوپوس و تشخیص زودهنگام آن، نقش کلیدی در کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت آسیبهای ارگانیک دارد.
بیماری لوپوس چیست و چه علائم و درمانهایی دارد؟
لوپوس یک بیماری خودایمنی مزمن است که میتواند با دورههای عود و بهبودی همراه باشد. علائم لوپوس بسیار گسترده و متنوع هستند و میتوانند از فردی به فرد دیگر کاملاً متفاوت باشند. این تنوع در علائم، تشخیص بیماری را گاهی دشوار میسازد.
شدت بیماری خود ایمنی لوپوس در افراد مختلف متفاوت است؛ برخی بیماران تنها علائم پوستی خفیف دارند و برخی دیگر با درگیری اندامهای حیاتی مواجه میشوند.
این بیماری میتواند سالها بهصورت خاموش باقی بماند و به همین دلیل، تشخیص بیماری لوپوس در بسیاری از موارد با تأخیر انجام میشود.
Systemic lupus erythematosus (SLE) is an autoimmune, multisystemic disease which may affect virtually any organ in the body and encompass a wide spectrum of severity.
ترجمه به فارسی:
لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) یک بیماری خودایمنی و چندسیستمی است که میتواند تقریباً هر اندامی از بدن را درگیر کند و دامنهی وسیعی از شدت علائم را در بر بگیرد.
منبع: www.ncbi.nlm.nih.gov
شایع ترین علائم بیماری لوپوس
علائم بیماری لوپوس بسته به نوع بیماری و اندامهای درگیر متفاوت است، اما شایعترین نشانهها و علائم لوپوس عبارتند از:
- خستگی شدید و مداوم
- درد، خشکی و تورم مفاصل (آرتریت روماتوئید)
- تب بیدلیل
- بثورات پوستی، به ویژه راش پروانهای شکل روی گونهها و بینی
- حساسیت به نور خورشید
- زخمهای دهانی و بینی
- درد قفسه سینه هنگام تنفس
با این حال، علائم میتوانند متفاوتتر از این موارد باشند و ارگانهای داخلی را نیز درگیر کنند. در موارد پیشرفتهتر، بیماری خود ایمنی لوپوس میتواند باعث درگیری کلیهها، سیستم عصبی، قلب و ریه شود.
علائم بیماری لوپوس در زنان و تفاوتهای آن
لوپوس به طور قابل توجهی در زنان شایعتر از مردان است؛ به طوری که از هر ده فرد مبتلا، نه نفر زن هستند. این بیماری اغلب در سنین باروری (۱۵ تا ۴۵ سالگی) تشخیص داده میشود. علائم بیماری لوپوس در زنان تفاوتی از لحاظ ماهیت با لوپوس مردان ندارد؛ اما نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی بر شدت علائم تأثیر میگذارند.
زنان مبتلا ممکن است با چالشهای بیشتری در زمینه بارداری مواجه شوند و نیازمند مراقبتهای پزشکی دقیقتری در این دوران باشند. ریزش مو، مشکلات تیروئیدی و پدیده رینود نیز در زنان مبتلا به لوپوس بیشتر دیده میشود.
علائم بیماری لوپوس در مردان
اگرچه بیماری لوپوس در زنان شایعتر است، اما علائم بیماری لوپوس در مردان معمولاً شدیدتر بروز میکند. در مردان، احتمال درگیری کلیوی، قلبی و عصبی بیشتر است و روند تشخیص نیز اغلب دیرتر انجام میشود. کاهش قدرت عضلانی، خستگی مزمن و التهاب مفاصل از نشانههای رایج لوپوس در مردان محسوب میشوند.
علائم بیماری لوپوس در کودکان
بیماری لوپوس در کودکان معمولاً با علائم شدیدتری نسبت به بزرگسالان ظاهر میشود. تبهای مکرر، بثورات پوستی گسترده، کاهش وزن، اختلال رشد و درگیری زودهنگام کلیهها از نشانههای هشداردهنده لوپوس در سنین پایین هستند. تشخیص زودهنگام بیماری لوپوس در کودکان اهمیت بسیار زیادی دارد.
علت بیماری لوپوس چیست؟
علت دقیق بیماری لوپوس هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما ترکیبی از عوامل زیر در بروز آن نقش دارند:
- زمینه ژنتیکی
- اختلال در عملکرد سیستم ایمنی
- عوامل محیطی مانند نور خورشید، عفونتها و استرس
- تغییرات هورمونی
این عوامل میتوانند سیستم ایمنی را تحریک کرده و باعث شروع فرآیند خودایمنی شوند.
تشخیص بیماری لوپوس چگونه انجام میشود؟
تشخیص بیماری لوپوس بر اساس مجموعهای از عوامل انجام میشود:
- بررسی علائم بالینی
- آزمایشهای خون (ANA، Anti-dsDNA)
- آزمایش ادرار
- تصویربرداری در صورت لزوم
آیا لوپوس همان روماتیسم است؟
خیر. اگرچه لوپوس میتواند علائمی شبیه بیماریهای روماتیسمی ایجاد کند، اما لوپوس یک بیماری خودایمنی مستقل است. برخی انواع روماتیسم پوستی لوپوس ممکن است با بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید یا حتی سیستمیک اسکلروز اشتباه گرفته شوند، اما تشخیص دقیق تنها با بررسیهای تخصصی امکانپذیر است.
آیا لوپوس همان سرطان خون است؟
یکی از پرسشهای متداول این است که ایا لوپوس همان سرطان خون است؟ این دو بیماری کاملاً متفاوت هستند. لوپوس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به بافتهای سالم بدن حمله میکند. در مقابل، سرطان خون (لوسمی) نوعی سرطان است که از سلولهای خونی در مغز استخوان منشأ میگیرد و با تکثیر بیرویه سلولهای خونی غیرطبیعی مشخص میشود.
انواع لوپوس و علائم لوپوس خفیف
در جدول زیر به مقایسه انواع اصلی لوپوس پرداختهایم.
| نوع لوپوس | ارگانهای درگیر | ویژگیهای اصلی |
|---|---|---|
| لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) | پوست، مفاصل، کلیهها، قلب، ریهها، مغز و خون | شایعترین و جدیترین نوع لوپوس که میتواند هر قسمتی از بدن را تحت تأثیر قرار دهد. |
| لوپوس پوستی | فقط پوست | این نوع لوپوس فقط پوست را درگیر میکند و به صورت بثورات یا ضایعات پوستی ظاهر میشود. |
| لوپوس خفیف | پوست و مفاصل | علائم محدود و خفیف دارد و معمولاً با درمان و پایش منظم قابل کنترل است. |
| لوپوس ناشی از دارو | مشابه SLE اما معمولاً کلیهها و مغز را درگیر نمیکند. | علائمی شبیه به SLE دارد اما در اثر واکنش به برخی داروهای خاص ایجاد میشود و با قطع دارو معمولاً برطرف میگردد. |
| لوپوس نوزادی | پوست، کبد و خون (به ندرت قلب) | نوع نادری از لوپوس که در نوزادان مادران مبتلا به آنتیبادیهای خاصی رخ میدهد. |
علائم لوپوس خاموش
گاهی اوقات بیماری وارد دورهای میشود که به آن خاموشی یا بهبودی میگویند. علائم لوپوس خاموش به این معنا میباشند که بیمار علائم فعال و قابل توجهی از بیماری را تجربه نمیکند یا علائم بسیار جزئی هستند. با این حال، این دوره به معنای درمان قطعی بیماری نیست و ممکن است فرآیندهای التهابی در سطح پایین همچنان در بدن فعال باشند.
تأثیر بیماری لوپوس بر بخشهای مختلف بدن
| عضو بدن | تأثیر بیماری لوپوس | نشانههای شایع |
|---|---|---|
| پوست | التهاب و ایجاد ضایعات پوستی | راش پروانهای، حساسیت به نور خورشید |
| مفاصل | التهاب مزمن مفاصل | درد، خشکی و تورم صبحگاهی |
| کلیه | نفریت لوپوسی | ورم اندامها، افزایش فشار خون |
| سیستم عصبی | اختلال در عملکرد عصبی | سردرد، تشنج، اختلال تمرکز و حافظه |
| مو | ریزش مو | نازک شدن و شکنندگی مو |
ریزش مو و لوپوس
ریزش مو یکی از علائم شایع بیماری لوپوس است که میتواند بهصورت موقت یا دائمی باشد. التهاب پوست سر، فعالیت بیماری یا مصرف برخی داروها از دلایل اصلی ریزش مو در بیماران لوپوسی محسوب میشوند.
تأثیر بیماری لوپوس بر بارداری
بارداری در زنان مبتلا به بیماری لوپوس امکانپذیر است، اما نیاز به پایش دقیق دارد. خطر زایمان زودرس، پرهاکلامپسی و تشدید علائم لوپوس در برخی بیماران وجود دارد. کنترل بیماری پیش از بارداری اهمیت زیادی دارد.
درمان بیماری لوپوس
درمان قطعی برای بیماری لوپوس وجود ندارد، اما با روشهای درمانی میتوان علائم را کنترل کرد:
- داروهای ضدالتهاب
- کورتیکواستروئیدها
- داروهای ضدمالاریا
- داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی
مدیریت زندگی با لوپوس
درمان لوپوس به صورت قطعی وجود ندارد؛ اما روشهای درمانی مؤثری برای کنترل علائم و جلوگیری از آسیب به ارگانها در دسترس هستند. داروهای لوپوس بسته به شدت و نوع علائم تجویز میشوند و شامل موارد زیر میباشند:
- داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
- کورتیکواستروئیدها
- داروهای ضدمالاریا
- داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی
به طور کلی، میتوان گفت که لوپوس یک بیماری خودایمنی است که چالشهای متعددی را برای فرد بیمار ایجاد میکند؛ اما با آگاهی، دسترسی به اطلاعات صحیح، برنامه درمانی مدون و ایجاد تغییرات مثبت در سبک زندگی، مبتلایان میتوانند این بیماری را مدیریت کرده و کنترل زندگی خود را در دست بگیرند. برای دریافت خدمات پزشکی آنلاین و به دست آوردن اطلاعات تخصصیتر و ارتباط با پزشکان متخصص، با ما در کانکطب همراه باشید.
رژیم غذایی و تغذیه مناسب برای بیماری لوپوس
رژیم غذایی مناسب بیماری لوپوس میتواند به کنترل التهاب کمک کند. توصیه میشود:
- مصرف میوه و سبزیجات تازه
- کاهش نمک و چربیهای اشباع
- مصرف امگا ۳
- پرهیز از غذاهای فرآوریشده
سوالات متداول بیماری لوپوس
آیا بیماری لوپوس خطرناک است؟
بله، اگر لوپوس به درستی مدیریت نشود و اندامهای حیاتی مانند کلیهها یا قلب را درگیر کند، میتواند خطرناک باشد.
عاقبت بیماری لوپوس چیست؟
با پیشرفتهای پزشکی، عاقبت بیماری لوپوس به طور چشمگیری بهبود یافته است. امروزه بیش از ۹۰ درصد بیماران طول عمر طبیعی یا نزدیک به طبیعی دارند.
آیا بیماری لوپوس باعث مرگ میشود؟
در موارد نادر و شدید که بیماری به درمان پاسخ نمیدهد یا عوارض جدی مانند نارسایی کلیوی یا حملات قلبی رخ میدهد، لوپوس میتواند کشنده باشد. اما این موارد نادر هستند و مرگ مستقیم ناشی از لوپوس شایع نیست.
آیا بیماری لوپوس واگیر دارد؟
خیر. بیماری لوپوس واگیر ندارد و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. این بیماری نه از طریق تماس فیزیکی، نه از راه تنفس و نه از طریق خون قابل انتقال نیست.
بیماری لوپوس از کجا شروع میشود؟
معمولاً با علائم خفیف پوستی یا مفصلی آغاز میشود و بهتدریج پیشرفت میکند.
