اسکولیوز یک بیماری تدریجی ستون فقرات است که با تغییرات ظاهری جزئی در قامت کودک شروع میشود. آگاهی از نشانههای اولیه این بیماری و تشخیص بهموقع آن، مهمترین قدم برای کنترل روند پیشرفت و انتخاب مسیر درمان مناسب است. هرچه این آگاهی زودتر شکل بگیرد، احتمال نیاز به درمانهای پیچیدهتر کمتر خواهد شد. برای اطلاعات بیشتر درباره اسکولیوز در کودکان، شناخت علائم هشداردهنده و زمان درست مراجعه به پزشک، ادامه این مطلب میتواند دید روشنتری در اختیار والدین قرار دهد.
اسکولیوز در کودکان چیست؟ علائم هشدار دهنده!
اسکولیوز یک ناهنجاری در ستون فقرات است که در آن مهرهها بهجای قرار گرفتن در یک خط مستقیم، بهصورت جانبی منحرف میشوند و اغلب شکل «C» یا «S» به خود میگیرند. این انحراف گاهی با چرخش مهرهها همراه است و میتواند باعث شود بدن کودک نامتقارن به نظر برسد.
بیشتر موارد اسکولیوز در سنین رشد، بهویژه حوالی بلوغ دیده میشود و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر است. در موارد شدید یا پیشرونده، موضوع جراحی اسکولیوز در کودکان مطرح میشود؛ اقدامی که معمولاً زمانی بررسی میشود که سایر روشها پاسخ کافی نداده باشند.
البته گزینه عمل اسکولیوز در کودکان تا زمانی که انحنا خفیف یا کنترلشده باشد، مطرح نمیشود و پزشکان تلاش میکنند تا حد امکان با روشهای غیرجراحی، وضعیت ستون فقرات را مدیریت کنند.
بهطور کلی، با مشاهده این علائم اسکولیوز در کودکان بهتر است بدون اتلاف وقت، ارزیابی پزشکی انجام شود تا در صورت نیاز، روند پیگیری از همان ابتدا آغاز شود:
- نابرابری ارتفاع شانهها یا برجستگی یک کتف
- نامتقارن بودن خط کمر یا لگن
- قرار نگرفتن سر در مرکز بدن
- متفاوت بودن آویزان شدن دستها در دو طرف بدن
- برجستگی یک سمت پشت هنگام خم شدن به جلو (تست آدامز)
نکته مهم این است که وجود درد مداوم کمر در کودک، طبیعی نیست و نیاز به بررسی سریع پزشکی دارد.
علت اسکولیوز در کودکان چیست؟
علت اسکولیوز در کودکان هنوز بهطور کامل و قطعی مشخص نشده و در بسیاری از موارد نمیتوان یک عامل واحد برای آن پیدا کرد. به همین دلیل، بخش بزرگی از موارد را «ایدیوپاتیک» میدانند؛ یعنی اسکولیوزی که علت مشخص و قابل اندازهگیری ندارد. این نوع معمولاً در دوران جهش رشدی و بهخصوص حوالی بلوغ بروز میکند و شایعترین شکل اسکولیوز در کودکان و نوجوانان است.
انواع اسکولیوز در کودکان
انواع اصلی اسکولیوز شامل موارد زیر است:
- ایدیوپاتیک: شایعترین نوع، بهویژه در نوجوانان
- مادرزادی: ناشی از شکلگیری غیرطبیعی مهرهها قبل از تولد
- عصبی-عضلانی: مرتبط با بیماریهایی مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی
نکته: برخلاف باورهای رایج، اسکولیوز به وضعیت بد نشستن، حمل کولهپشتی سنگین یا کمبود کلسیم ارتباطی ندارد.
آیا اسکولیوز در کودکان درمان میشود؟
اسکولیوز در کودکان بهطور کلی یک بیماری درمانپذیر محسوب میشود، اما نوع درمان و نتیجه نهایی آن به عواملی مانند شدت انحنا، سن کودک، میزان رشد باقیمانده و سرعت پیشرفت بیماری بستگی دارد. اسکولیوز کودکان در بسیاری از موارد خفیف است و تنها نیاز به پایش دورهای و معاینههای منظم دارد، بدون آنکه مداخله خاصی لازم باشد.
در موارد متوسط یا پیشرونده، گزینههایی مانند بریسگیری مطرح میشود. در موارد شدیدتر، بهویژه زمانی که انحنا از حد مشخصی عبور کند، موضوع درمانهای جراحی بررسی میشود. مهم است بدانید بیماری اسکولیوز در کودکان الزاماً به معنای محدودیت دائمی نیست و اغلب کودکان پس از درمان، زندگی کاملاً فعالی دارند.
آیا اسکولیوز با ورزش و فیزیوتراپی درمان میشود؟
اسکولیوز خفیف در کودکان، در بسیاری از موارد با کمک ورزشهای اصلاحی، تمرینات تقویتی و رعایت اصول صحیح وضعیت بدنی قابل کنترل است. این تمرینها میتوانند به تقویت عضلات اطراف ستون فقرات، بهبود تعادل عضلانی و کاهش فشارهای نامتقارن کمک کنند. با این حال، باید توجه داشت که ورزش بهتنهایی قادر به اصلاح انحنای ساختاری ستون فقرات نیست و جایگزین درمانهای پزشکی محسوب نمیشود.
فیزیوتراپیهای تخصصی مانند روش شروت، در برخی موارد برای اسکولیوز در کودکان و نوجوانان استفاده میشوند و میتوانند به بهبود وضعیت بدنی و آگاهی حرکتی کمک کنند. شواهد علمی درباره تأثیر قطعی این روشها در جلوگیری از پیشرفت انحنا هنوز در حال بررسی است، بنابراین تصمیمگیری باید با نظر پزشک انجام شود.
آیا اسکولیوز باعث درد یا محدودیت حرکتی میشود؟
بیشتر کودکان مبتلا به اسکولیوز ایدیوپاتیک درد ندارند و محدودیتی در حرکت احساس نمیکنند. درد معمولاً در موارد غیرمعمول، انحناهای شدید یا زمانی که علت زمینهای وجود دارد دیده میشود. پس از درمان، حتی در کودکانی که جراحی شدهاند، بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره امکانپذیر است.
چه زمانی باید برای اسکولیوز کودک به پزشک مراجعه کنیم؟
زمانی باید به پزشک مراجعه کنید که نشانههایی وجود دارد که از حالت طبیعی خارج است یا در حال بدتر شدن به نظر میرسد. در چنین شرایطی، معاینه تخصصی میتواند از پیشرفت انحنا جلوگیری کند. مهمترین موارد عبارتاند از:
- مشاهده عدم تقارن در شانهها، کمر یا لگن
- گزارش مورد مشکوک در غربالگری مدرسه
- شکایت کودک از درد مداوم کمر
درمان اسکولیوز در نوجوانان یا درمان اسکولیوز در کودکان دقیقاً به همین مرحله تشخیص بستگی دارد؛ اینکه چقدر زود متوجه موضوع شدهاید و انحنا در چه مرحلهای قرار دارد. برای مثال، درمان اسکولیوز خفیف در کودکان معمولاً به شکل پایش دورهای و معاینات منظم انجام میشود، در حالی که وقتی انحنا پیشرونده باشد، ممکن است بریسگیری یا روشهای جدیتری مطرح شود.
سخن پایانی
اسکولیوز در کودکان، یک بیماری ناگهانی و غیرقابلکنترل نیست و والدین میتوانند با تشخیص زودهنگام، پیگیری منظم و دریافت مشاوره تخصصی، مسیر این عارضه را بهدرستی مدیریت کنند.
ما در سامانه خدمات پزشکی کانکطب این مسیر را برای شما سادهتر کردهایم؛ با دسترسی به فهرستی از پزشکان و متخصصان مرتبط با اسکولیوز در شهر شما و شهرهای بزرگ مانند تهران، میتوانید بهراحتی بهترین دکتر اسکولیوز در تهران را پیدا کنید، اطلاعات تخصصی آنها را بررسی کرده و با اطمینان بیشتری برای سلامت فرزندتان تصمیم بگیرید.
