روماتیسم عصبی یا آرتریت نوروپاتیک چیست؟ علائم، عوارض، روش های درمان و پیشگیری از نوروپاتی روماتوئید

روماتیسم عصبی که با نام آرتریت نوروپاتیک یا نوروآرتروپاتی شارکو هم می‌توانید در منابع مختلف علمی آن را پیدا کنید، اختلالی تخریبی در مفاصل است که بیشتر در بیماران مبتلا به نوروپاتی محیطی مانند دیابت دیده می‌شود. در این وضعیت، اعصاب حسی به‌درستی عمل نمی‌کنند و پیام درد به مغز نمی‌رسد یا بسیار کمرنگ منتقل می‌شود.

در این بیماری، بیمار حس درد را کمتر یا اصلاً احساس نمی‌کند و همین موضوع باعث می‌شود آسیب‌های مکرر و ظاهراً ساده جدی گرفته نشوند. به عبارت دیگر، وقتی دردی در ناحیه پا یا مچ حس نشود، شکستگی‌های ریز، پیچ‌خوردگی‌های خفیف و فشارهای مداوم بدون استراحت و مراقبت باقی می‌مانند و در نهایت به تخریب تدریجی استخوان و تغییر شکل دائمی مفصل منجر می‌شوند.

علت بروز روماتیسم عصبی چیست؟

این نوع روماتیسم می‌تواند زمینه‌های مختلفی داشته باشد؛ از اختلالات عصبی پیشرفته گرفته تا آسیب‌های نخاعی. اما مهم‌ترین علت روماتیسم عصبی، آسیب اعصاب محیطی است؛ آسیبی که اغلب در بستر دیابت کنترل‌نشده رخ می‌دهد.

بر اساس گزارش انجمن دیابت آمریکا، در حدود ۰.۸ تا ۷ درصد بیماران دیابتی مبتلا به نوروپاتی، در نهایت دچار مفصل شارکو می‌شوند.

عوامل زیر از علل اصلی هستند که زمینه‌ساز ایجاد این بیماری می‌شوند.

• دیابت کنترل‌نشده (شایع‌ترین علت)
• آسیب نخاعی
• بیماری‌های عصبی مزمن
• مصرف طولانی‌مدت الکل
• عفونت‌های عصبی پیشرفته

مکانیسم بیماری به زبان تخصصی

در صورت وجود نوروپاتی، یک آسیب کوچک مانند پیچ‌خوردگی ساده می‌تواند آغازگر یک فرآیند پیچیده التهابی باشد. پس از این آسیب، پاسخ التهابی شدیدی فعال می‌شود و سیتوکین‌هایی مانند TNF-α و IL-6 مسیر RANKL را تحریک می‌کنند.

در نتیجه، فعالیت استئوکلاست‌ها افزایش می‌یابد و تخریب استخوان شدت می‌گیرد. در کنار آن، کاهش نوروپپتیدهایی مانند CGRP که به طور طبیعی از استخوان محافظت می‌کنند، تعادل بازسازی استخوان را بر هم می‌زند.

علائم روماتیسم عصبی چیست؟ حاد تا مزمن

شناخت به‌موقع علائم روماتیسم عصبی در فرآیند تشخیص و پیشگیری از ناتوانی اهمیت زیادی دارد، زیرا مرحله اولیه ممکن است با عفونت یا آسیب ساده اشتباه گرفته شود و با گذر زمان وارد فاز تغییر شکل گردد.

• مرحله حاد (التهابی)
• تورم ناگهانی پا
• گرمی محسوس (بیش از ۲ درجه اختلاف با پای سالم)
• قرمزی
• درد خفیف یا حتی بدون درد
• مرحله مزمن (تغییر شکل)
• فرو ریختن قوس کف پا (Rocker-Bottom)
• ناپایداری مچ
• تغییر شکل انگشتان
• ایجاد زخم‌های فشاری

تشخیص روماتیسم عصبی چگونه انجام می‌شود؟

برای تشخیص نوروپاتی روماتوئید (اصطلاحی که گاهی به اشتباه برای این عارضه به کار می‌رود)، پزشک باید بین عفونت استخوان، نقرس و مفصل شارکو افتراق قائل شود. یعنی صرفاً دیدن تورم کافی نیست و بررسی دقیق لازم است.

برای این کار می‌توان از روش‌های زیر کمک گرفت:

تشخیص در مرحله صفر می‌تواند از تغییر شکل دائمی جلوگیری کند.

عوارض روماتیسم عصبی در صورت عدم درمان

بی‌توجهی به بیماری می‌تواند پیامدهای جدی ایجاد کند. از این رو در ادامه این بخش عوارض روماتیسم عصبی را فهرست می‌کنیم:

• تغییر شکل دائمی پا
• زخم پای دیابتی
• استئومیلیت (عفونت استخوان)
• گانگرن
• قطع عضو

درمان روماتیسم عصبی؛ رویکردهای نوین و استاندارد

هدف اصلی در درمان روماتیسم عصبی، توقف روند تخریب و جلوگیری از تغییر شکل دائمی مفصل است که می‌توان به کمک بی‌حرکت‌سازی مفصل، کاهش فشار از روی پا و کنترل دقیق بیماری زمینه‌ای مانند دیابت به آن دست یافت.

• درمان غیرجراحی (مرحله حاد)

یکی از مهم‌ترین راهکارهای بدون جراحی، کاهش کامل فشار از روی پا است. در این روش از گچ‌های مخصوص مانند Total Contact Cast یا بریس‌های تخصصی استفاده می‌شود.

به بیمار توصیه می‌شود بین سه تا دوازده ماه از تحمل وزن روی پای درگیر خودداری کند و در صورت نیاز از واکر یا ویلچر استفاده نماید.

• درمان دارویی روماتیسم عصبی

درمان دارویی روماتیسم عصبی با کمک داروهایی انجام می‌شود که تخریب استخوان را کاهش می‌دهند؛ مانند بیس‌فسفونات‌ها (آلندرونات) و دنوسومب که مهارکننده RANKL است.

• درمان جراحی

در موارد تغییر شکل شدید یا وجود زخم‌های مقاوم، از روش‌های جراحی مانند آرترودز (جوش دادن مفصل)، اصلاح زاویه استخوان یا برداشتن برجستگی‌های استخوانی استفاده می‌شود. در مراحل بسیار پیشرفته و عفونت غیرقابل کنترل، ممکن است قطع عضو آخرین راه‌حل باشد.

پیشگیری از روماتیسم عصبی؛ مهم‌ترین اصل مدیریت دیابت

واقعیت این است که پیشگیری از روماتیسم عصبی بسیار ساده‌تر از درمان آن است. برای قدم برداشتن در این مسیر، اقدامات زیر ضروری هستند:

• کنترل دقیق قند خون
• معاینه روزانه پا
• استفاده از کفش استاندارد دیابتی
• مراجعه سالانه به پزشک
• پرهیز از راه رفتن با پای برهنه

بیماران دیابتی باید هرگونه تورم یا گرمی غیرعادی پا را جدی بگیرند.

کانکطب، مرجع انتخاب آگاهانه پزشک مورد نیازتان!

روماتیسم عصبی بیماری تخریبی مفصل است که در شرایط وجود آسیب عصبی، به‌ویژه در دیابت، آغاز می‌شود و می‌تواند به تغییر شکل شدید پا منجر شود. اما خبر خوب این است که این بیماری قابل کنترل است و می‌توان آن را به کمک تشخیص زودهنگام، کاهش فشار از روی پا و مدیریت دقیق بیماری زمینه‌ای مهار کرد. البته این موضوع مشروط بر آن است که بیمار علائمی مانند تورم ناگهانی یا قرمزی پا را جدی بگیرد و سریعاً به یک مرکز درمانی معتبر مراجعه کند.

ما در کانکطب یک لیست کامل از متخصصین ارتوپدی، فوق‌تخصص‌های پا و مچ، پزشکان غدد و کلینیک‌های درمان زخم و پای دیابتی در شهرهای مختلف را گردآوری کرده‌ایم تا بتوانید بر اساس تخصص، موقعیت جغرافیایی و تجربه بیماران، بهترین گزینه را انتخاب کنید و به‌صورت آنلاین نوبت بگیرید.

سوالات متداول روماتیسم عصبی (FAQ)