فکسوفنادین یک آنتیهیستامین نسل دوم است که بهعنوان متابولیت فعال ترفنادین شناخته میشود و از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا برای درمان رینیت آلرژیک فصلی و کهیر ایدیوپاتیک مزمن تأیید شده است. این دارو با نامهای تجاری تلفست و فستوور در بازار ایران موجود است و به شکل قرصهای ۶۰، ۱۲۰ و ۱۸۰ میلیگرمی و همچنین شربت برای کودکان عرضه میشود.
قرص فکسوفنادین برای چیست و در چه مواردی تجویز میشود؟
قرص فکسوفنادین (تلفست/فستوور) در درجه اول برای تسکین علائم رینیت آلرژیک فصلی شامل عطسه، آبریزش بینی، خارش بینی و چشمهای قرمز و اشکآلود تجویز میشود. قرص فکسوفنادین ۱۸۰ برای خارش و کهیر مزمن ایدیوپاتیک نیز کاربرد دارد، وضعیتی که در آن ضایعات پوستی خارشدار بیش از شش هفته باقی میمانند.
چگونه فکسوفنادین علائم آلرژی را مهار میکند؟
هیستامین مادهای است که در پاسخ به آلرژنها از سلولهای ماست آزاد میشود و با اتصال به گیرندههای H1، علائمی مانند عطسه، خارش و گشادشدن عروق را ایجاد میکند. فکسوفنادین بهطور انتخابی این گیرندهها را در سطح سلولهای سیستمهای مختلف بدن مسدود میکند و بدین ترتیب آبشار التهابی ناشی از هیستامین را متوقف میسازد. نکته کلیدی اینجاست که فکسوفنادین برخلاف آنتیهیستامینهای نسل اول، تمایل بسیار کمی به گیرندههای کولینرژیک و آدرنرژیک دارد و به همین دلیل عوارض آنتیکولینرژیکی مانند خشکی دهان و خوابآلودگی در آن حداقل است.
فکسوفنادین از آنتیهیستامینهایی است که احتمال ایجاد خوابآلودگی در آن نسبتاً پایین است، اما این عارضه همچنان ممکن است در بعضی افراد رخ دهد. همچنین مصرف آن همراه با آب سیب، پرتقال یا گریپفروت میتواند اثربخشی دارو را کاهش دهد.
دوز مصرف فکسوفنادین در بزرگسالان و تفاوت دوزهای ۶۰، ۱۲۰ و ۱۸۰
دوز استاندارد فکسوفنادین برای بزرگسالان و کودکان بالای ۱۲ سال در درمان رینیت آلرژیک، ۱۲۰ میلیگرم یک بار در روز است. تفاوت دوزهای ۶۰، ۱۲۰ و ۱۸۰ میلیگرم فکسوفنادین در کاربرد بالینی آنهاست: دوز ۶۰ میلیگرم معمولاً دو بار در روز برای رینیت آلرژیک پایدار مصرف میشود؛ دوز ۱۲۰ میلیگرم یک بار در روز برای رینیت فصلی؛ و دوز ۱۸۰ میلیگرم یک بار در روز برای کهیر مزمن تجویز میشود. طریقه و بهترین زمان مصرف فکسوفنادین به این صورت است که قرصهای ۱۲۰ و ۱۸۰ میلیگرمی بهتر است قبل از غذا و همراه با یک لیوان آب مصرف شوند، در حالی که قرص ۳۰ میلیگرمی را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد.
شربت فکسوفنادین برای کودکان
شربت فکسوفنادین برای کودکان ۶ تا ۱۱ سال با دوز ۳۰ میلیگرم دو بار در روز تجویز میشود، با فاصله ۱۰ تا ۱۲ ساعت بین دو نوبت. برای کودکان زیر ۶ سال، استفاده از فکسوفنادین باید حتماً تحت نظارت دقیق پزشک باشد.
مصرف فکسوفنادین در بارداری و شیردهی
آیا مصرف فکسوفنادین در دوران بارداری و شیردهی مجاز است؟ فکسوفنادین در بارداری در رده C قرار میگیرد، به این معنا که مطالعات کافی بر روی زنان باردار انجام نشده و مصرف آن تنها در صورتی مجاز است که مزایای بالقوه آن بر خطرات احتمالی برای جنین برتری داشته باشد. در دوران شیردهی نیز مصرف این دارو توصیه نمیشود مگر با تصمیم پزشک، زیرا احتمال ترشح آن در شیر مادر و بروز عوارض جانبی در شیرخوار وجود دارد.
موارد منع مصرف و عوارض جانبی فکسوفنادین
موارد منع مصرف فکسوفنادین شامل حساسیت به فکسوفنادین یا هر یک از اجزای فرمولاسیون دارو است. عوارض قرص فکسوفنادین ۱۲۰ و سایر دوزها به دو دسته شایع و خطرناک تقسیم میشود:
- عوارض شایع: سردرد، سرگیجه خفیف، تهوع، خستگی و ناراحتی معده. در کودکان ۶ تا ۱۱ سال، سرفه و عفونت دستگاه تنفسی فوقانی بیشتر گزارش شده است.
- عوارض خطرناک: واکنشهای آلرژیک شدید مانند راش، خارش شدید، تنگی نفس و تورم صورت. در صورت بروز این علائم، مصرف دارو باید فوراً قطع و به پزشک مراجعه شود.
چرا نباید فکسوفنادین را با آبمیوه مصرف کرد؟
چرا نباید فکسوفنادین را با آبمیوه (پرتقال، سیب، گریپفروت) مصرف کرد؟ آبمیوههای مرکبات و سیب با مهار ناقلهای OATP در روده، جذب فکسوفنادین را تا حدود ۳۶ درصد کاهش میدهند و در نتیجه اثربخشی درمانی دارو بهطور قابلتوجهی کم میشود. همچنین آنتیاسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم نباید همزمان با فکسوفنادین مصرف شوند، زیرا جذب آن را کاهش میدهند؛ مصرف این داروها باید حداقل دو ساعت فاصله داشته باشد.
قرص تلفست یا فکسوفنادین خوابآور است؟
قرص تلفست یا فکسوفنادین خوابآور است؟ فکسوفنادین در دوزهای توصیه شده از کمترین میزان خوابآلودگی در میان آنتیهیستامینها برخوردار است. مطالعات نشان دادهاند که فکسوفنادین و لوراتادین در دوزهای درمانی عاری از خوابآلودگی هستند، در حالی که سیتریزین حتی در دوز درمانی نیز میتواند خوابآلودگی ایجاد کند.
تفاوت فکسوفنادین با سیتریزین و لوراتادین
| محور مقایسه | فکسوفنادین | سیتریزین | لوراتادین |
|---|---|---|---|
| خوابآلودگی | کمترین میزان نفوذ به سیستم عصبی مرکزی را دارد و خوابآلودگی آن در حد دارونما گزارش شده است. | احتمال خوابآلودگی بیشتری دارد. | خوابآلودگی کمتری نسبت به سیتریزین دارد، اما معمولاً کمی بیشتر از فکسوفنادین است. |
| تداخلات دارویی | تقریباً بدون متابولیسم کبدی دفع میشود و بنابراین تداخلات دارویی کمتری دارد. | توسط کبد متابولیزه میشود و امکان تداخل با برخی داروها وجود دارد. | توسط کبد متابولیزه میشود و امکان تداخل با برخی داروها وجود دارد. |
| سرعت اثر | در مقایسه با سیتریزین اثر نسبتاً کندتری دارد، اما مدت اثر طولانی دارد. | شروع اثر سریعتری دارد. | شروع اثر متوسطی دارد و اثر آن معمولاً حدود ۲۴ ساعت باقی میماند. |
بهترین زمان مصرف، نحوه قطع دارو و دوز فراموش شده دارو
بهترین زمان مصرف فکسوفنادین برای قرصهای ۱۲۰ و ۱۸۰ میلیگرمی، قبل از غذا و در یک ساعت مشخص از روز است تا فراموشی به حداقل برسد. در مورد نحوه قطع دارو، فکسوفنادین نیازی به کاهش تدریجی ندارد و میتوان آن را بهطور ناگهانی قطع کرد، اما باید توجه داشت که با قطع دارو، علائم آلرژی ممکن است بازگردند. اگر یک دوز فراموش شد، در صورت مصرف یکبار در روز، دوز فراموش شده را به محض یادآوری مصرف کنید، مگر اینکه نزدیک زمان دوز بعدی باشد که در این صورت از مصرف دوز فراموش شده صرفنظر کنید و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
جایگزینهای رایج فکسوفنادین
جایگزینهای رایج فکسوفنادین شامل لوراتادین (کلاریتین)، سیتریزین (زیرتک)، دسلوراتادین (کلاریتیندی) و بیلاستین است. بیلاستین بهعنوان نسل جدیدتری از آنتیهیستامینها، اثربخشی مشابهی با فکسوفنادین ۱۲۰ میلیگرم دارد و از نظر عوارض خوابآلودگی نیز در سطح پایینی قرار میگیرد.
برای دریافت مشاوره دقیق در مورد انتخاب و مصرف فکسوفنادین و سایر مداخلات پزشکی، پلتفرم کانکطب مرجع مناسبی برای دریافت مشاورهها و سایر خدمات پزشکی است. با استفاده از این پلتفرم میتوانید بهصورت آنلاین با پزشکان متخصص ارتباط برقرار کنید و راهنماییهای دقیق دریافت نمایید.
سوالات متداول درباره فکسوفنادین
1. فکسوفنادین برای چیست؟
فکسوفنادین یک آنتیهیستامین است که برای کاهش علائم آلرژی مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش و اشکریزش چشم و همچنین کهیر استفاده میشود.
2. آیا فکسوفنادین خوابآور است؟
فکسوفنادین در گروه آنتیهیستامینهای کمخوابآور قرار دارد و نسبت به بسیاری از آنتیهیستامینها احتمال ایجاد خوابآلودگی کمتری دارد؛ بااینحال، در بعضی افراد میتواند باعث خوابآلودگی یا سرگیجه شود.
3. فکسوفنادین را با چه نوشیدنیهایی نباید مصرف کرد؟
فکسوفنادین را بهتر است با آب مصرف کنید و همزمان با آب سیب، پرتقال یا گریپفروت نخورید؛ این آبمیوهها میتوانند اثر دارو را کاهش دهند.

