یکی از شایعترین و در عین حال خطرناکترین مشکلاتی که امروزه بسیاری از افراد با آن مواجه میشوند، فشار خون بالا است. این وضعیت در عمده موارد به تدریج به اندامهای حیاتی مانند قلب، مغز، کلیهها و چشمها آسیب جدی وارد میکند.
به همین دلیل، بررسی علائم فشار خون، شناخت روشهای درمان فشار خون بالا و آگاهی از زمان مناسب برای مراجعه به متخصص، موضوعاتی هستند که در کنترل این بیماری و پیشگیری از عواقب جبرانناپذیر آن ضروری میباشند.
علائم فشار خون که نباید نادیده گرفت
یکی از مهمترین چالشها در مورد فشار خون بالا، بدون علامت آن در مراحل اولیه است. بسیاری از بیماران مبتلا تا زمانی که بیماری به مراحل پیشرفته نرسد و به ارگانهای دیگر آسیب نزند، هیچ نشانه واضحی را تجربه نمیکنند.
People with high blood pressure may not feel symptoms. The only way to know is to get your blood pressure checked.
ترجمه:
افرادی که فشار خون بالا دارند ممکن است هیچ علائمی احساس نکنند. تنها راه برای آگاهی، اندازهگیری فشار خون است.
منبع: www.who.int
با این حال، در برخی موارد یا زمانی که فشار خون به سطوح خطرناکی میرسد، ممکن است علائم زیر بروز کنند:
- سردردهای شدید، بهویژه در ناحیه پسسر
- سرگیجه یا احساس سبکی سر
- تنگی نفس
- تاری دید یا سایر اختلالات بینایی
- احساس درد یا فشار در قفسه سینه
- خونریزی از بینی (اپیستاکسی)
- وجود خون در ادرار
توجه به علائم فشار خون بالا در زنان نیز اهمیت ویژهای دارد. اگرچه علائم کلی فشار خون در مردان و زنان مشابه است؛ اما شرایطی مانند بارداری (پرهاکلامپسی)، مصرف قرصهای ضدبارداری و یائسگی میتوانند ریسک ابتلا را افزایش داده و علائم را تحت تأثیر قرار دهند.
علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون چیست؟
گاهی اوقات افراد مبتلا به فشار خون بالا، افزایش ناگهانی و شدید فشار خون را تجربه میکنند که به آن بحران پرفشاری خون (Hypertensive Crisis) میگویند. علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون میتواند شامل موارد زیر باشد:
- قطع ناگهانی داروهای فشار خون
- استرس شدید و حاد
- مصرف برخی داروها (مانند داروهای ضداحتقان) یا مواد مخدر
- بیماریهای کلیوی
- عوارض بارداری
آشنایی با این عوامل به شما کمک میکند تا در صورت مواجهه با چنین شرایطی، اقدامات فوری را در دستور کار خود قرار دهید.
چرا فشار خون بالا را «قاتل خاموش» مینامند؟
فشار خون بالا در بسیاری از افراد بدون علامت مشخص ایجاد میشود و ممکن است سالها پنهان بماند. در این مدت، بهتدریج به اندامهای حیاتی مانند قلب، مغز، کلیهها و چشمها آسیب میزند، بدون اینکه فرد متوجه شود. به همین دلیل، بسیاری از بیماران تنها پس از بروز عوارض جدی مانند سکته قلبی یا مغزی متوجه ابتلا میشوند.
عوارض فشار خون بالا
در صورت کنترل نشدن، فشار خون بالا میتواند منجر به عوارض زیر شود:
- سکته مغزی و افزایش خطر خونریزی مغزی
- نارسایی قلبی و بزرگ شدن قلب
- آسیب تدریجی کلیهها و نارسایی کلیوی
- کاهش بینایی و آسیب به شبکیه چشم
- افزایش خطر حمله قلبی و بیماری عروق کرونر
- اختلالات حافظه و کاهش تمرکز در بلندمدت
پیشگیری از فشار خون بالا
مدیریت و درمان فشار خون بالا، نیازمند تغییرات سبک زندگی و در صورت درمان دارویی خواهد بود. در ادامه به برخی از نکات در مورد پیشگیری از فشار خون بالا میپردازیم.
- سبک زندگی و عادات روزانه
قاتل فشار خون بالا، اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی است. اساس این تغییرات بر پذیرش یک رژیم غذایی سالم مانند رژیم DASH استوار است که بر مصرف فراوان میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب و در عین حال، کاهش شدید مصرف نمک (سدیم)، چربیهای اشباع و قند تاکید دارد.
در کنار تغذیه، فعالیت بدنی منظم نقش مهمی ایفا میکند. همچنین، رسیدن به وزن سالم و حفظ آن، تأثیر چشمگیری بر کاهش فشار خون خواهد داشت.
از آنجایی که استرس یکی از عوامل مؤثر بر فشار خون است، یادگیری و بهکارگیری تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا و تنفس عمیق برای مدیریت آن ضروری میباشد.
در نهایت، محدود کردن مصرف الکل و ترک کامل سیگار از مهمترین اقدامات برای کنترل این بیماری به شمار میروند؛ زیرا این دو عامل از اصلیترین تشدیدکنندههای فشار خون هستند.
- مداخلات دارویی و پزشکی
زمانی که تغییرات سبک زندگی به تنهایی برای رساندن فشار خون به سطح مطلوب کافی نباشد، پزشک اقدام به تجویز داروهای فشار خون میکند. از جمله این داروها میتوان به مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین، مانند انالاپریل و لیزینوپریل و مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II نظیر لوزارتان و والزارتان اشاره کرد. دستههای دیگر شامل مسدودکنندههای کانال کلسیم مانند آملودیپین، دیورتیکها (ادرارآورها) همچون هیدروکلروتیازید، و بتابلاکرها مانند متوپرولول و آتنولول میشوند.
چگونه فشار خون بالا را در خانه کنترل کنیم؟
کنترل فشار خون در خانه نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد:
- فشار خون را بهطور منظم و در ساعت ثابت اندازهگیری کنید.
- مصرف نمک، غذاهای فرآوریشده و فستفود را کاهش دهید.
- حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی منظم در روز داشته باشید.
- وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
- مصرف سیگار و الکل را قطع یا محدود کنید.
- داروهای تجویزی پزشک را منظم و بدون قطع ناگهانی مصرف کنید.
سطوح فشار خون، تفسیر و اقدام لازم
| سطح فشار خون | عدد فشار سیستولیک (بالا) | عدد فشار دیاستولیک (پایین) | وضعیت سلامت | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|
| طبیعی | کمتر از 120 | کمتر از 80 | نرمال | ادامه سبک زندگی سالم |
| نرمالِ بالا | 120 تا 129 | کمتر از 80 | در معرض خطر | اصلاح رژیم غذایی و کاهش نمک |
| فشار خون بالا – مرحله ۱ | 130 تا 139 | 80 تا 89 | فشار خون بالا | تغییر سبک زندگی + مشاوره پزشک |
| فشار خون بالا – مرحله ۲ | 140 یا بیشتر | 90 یا بیشتر | فشار خون بالا شدید | شروع درمان دارویی زیر نظر پزشک |
| بحران فشار خون | بالاتر از 180 | بالاتر از 120 | وضعیت اورژانسی | مراجعه فوری به اورژانس |
چه زمانی باید به دکتر قلب خوب مراجعه کنیم؟
پیدا کردن یک دکتر قلب خوب، اولین قدم در مدیریت تخصصی این بیماری است و پلتفرمهایی مانند کانکطب میتوانند این فرآیند را برای شما تسهیل کنند. در موارد زیر باید به متخصص قلب مراجعه کنید:
- زمانی که با وجود مصرف سه نوع داروی مختلف، فشار خون همچنان بالا باقی میماند.
- اگر علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تپش قلب دارید که میتواند نشانه آسیب به قلب باشد.
- افرادی که علاوه بر فشار خون بالا، به بیماریهای دیگری مانند نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر یا دیابت مبتلا هستند.
- در مواردی که فشار خون به سطوح بحرانی میرسد.
- برای انجام تستهایی مانند اکوکاردیوگرافی، تست ورزش یا هولتر مانیتورینگ فشار خون.
استرس باعث فشار خون میشود؟
استرس میتواند باعث افزایش موقت فشار خون شود، اما بهتنهایی معمولاً علت اصلی فشار خون بالا نیست. با این حال، استرس مزمن میتواند از طریق رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، مصرف سیگار یا کمتحرکی، خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد.
تفاوت فشار خون بالا با افزایش موقت فشار ناشی از استرس چیست؟
- فشار خون بالا: یک بیماری مزمن است که فشار خون حتی در حالت استراحت نیز بالا باقی میماند و نیاز به پایش و درمان دارد.
- افزایش موقت ناشی از استرس: کوتاهمدت است و پس از کاهش استرس، فشار خون به حالت طبیعی بازمیگردد.
- اگر افزایش فشار خون بهطور مداوم تکرار شود، باید توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا ممکن است به فشار خون بالا تبدیل شده باشد.
نتیجهگیری
فشار خون بالا، یکی از بیماریهای جدی و شایع در جوامع امروزی است که البته قابل پیشگیری و کنترل است. آگاهی از علائم اولیه، پایش منظم، رعایت سبک زندگی سالم و تحرک کافی، از رایجترین اقدامات کنترلی هستند. در وبسایت ما، میتوانید از نوبتدهی سریع و استفاده از تجربه بهترین متخصصان قلب و عروق در تهران بهرهمند شوید. ما در مجموعه کانکطب، همواره با شما همراه خواهیم بود تا سریعترین اقدامات درمانی را در پیش بگیرید.
سوالات متداول فشار خون بالا
فشار خون بالا از چه عددی خطرناک محسوب میشود؟
فشار خون زمانی خطرناک تلقی میشود که عدد سیستولیک به 140 یا بالاتر و دیاستولیک به 90 یا بالاتر برسد. اعداد بالاتر از 180/120 یک وضعیت اورژانسی محسوب میشوند.
سردرد میتواند نشانه فشار خون بالا باشد؟
بله، سردردهای شدید و ناگهانی، بهخصوص در ناحیه پسسر، میتوانند از علائم افزایش شدید فشار خون باشند؛ اما همیشه نشانه قطعی نیستند.
فشار خون بالا در زنان چه تفاوتی با مردان دارد؟
علائم کلی مشابه است، اما در زنان عواملی مانند بارداری، یائسگی و مصرف قرصهای ضدبارداری میتوانند ریسک و شدت بیماری را افزایش دهند.
بالا رفتن ناگهانی فشار خون خطرناک است؟
بله. افزایش ناگهانی فشار خون میتواند منجر به سکته مغزی، حمله قلبی یا آسیب کلیوی شود و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
آیا فشار خون بالا با تغییر سبک زندگی درمان میشود؟
در مراحل اولیه، بله. کاهش مصرف نمک، ورزش منظم، کاهش وزن و مدیریت استرس میتواند فشار خون را کنترل کند؛ اما در مراحل پیشرفته نیاز به دارو وجود دارد.
بهترین زمان مراجعه به پزشک برای فشار خون بالا چه زمانی است؟
اگر فشار خون شما بهطور مداوم بالاتر از 130/80 باشد یا علائمی مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس داشته باشید، باید به متخصص قلب مراجعه کنید.
