کم‌ کاری تیروئید چیست؛ از کجا بفهمیم تیروئید کم کار داریم؟

اگر هر روز صبح با احساس خستگی مفرط از خواب بیدار می‌شوید، بی‌آنکه شب قبل فعالیت سنگینی داشته باشید. یا این که وزنتان بی‌دلیل در حال افزایش است و هوای معتدل پاییزی برایتان یخبندان است. شاید اینها را به پای پیری، استرس یا کم‌تحرکی بنویسید، اما گاهی این زمزمه‌های آرام بدن، نشانه‌ عاضه‌ای به نام تیروئید کم کار هستند. حالا از کجا بفهمیم تیروئید کم کار داریم؟ اگر شما نیز این سوال را دارید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.

تیروئید کم کار چیست و چه انواعی دارد؟

غده تیروئید، غده کوچکی بر روی گردن است که وقتی کم کار شود، نتیجه چیزی نیست جز کاهش سوخت‌وساز و انرژی. انواع کم کاری تیروئید را می‌توان به سه دسته اصلی تقسیم کرد:

• اولیه: جایی که خود غده تیروئید دچار مشکل است و قادر به تولید هورمون کافی نیست. شایع‌ترین نوع است.
• ثانویه: اختلال در غده هیپوفیز (مرکز فرماندهی در مغز) که فرمان تولید هورمون را صادر می‌کند.
• سوم: نادرترین نوع که ریشه در آسیب هیپوتالاموس دارد.

علائم تیروئید کم کار

شاید بتوان علائم تیروئید کم کار را در یک کلمه تحت عنوان کندی خلاصه کرد. همه چیز در بدن کندتر از قبل اتفاق می‌افتد.

علائم کم کاری تیروئید در زنان

بدن زنان بیشتر در معرض این طوفان خاموش است. آمارها نشان می‌دهد علائم کم کاری تیروئید در زنان بسیار شایع‌تر از مردان بروز می‌کند. این علائم گاه چنان با زندگی روزمره عجین می‌شوند که تشخیصشان سخت است و شامل موارد زیر می‌شود:

• خستگی فرساینده
• پف‌ کردگی صورت
• پریودی‌های نامنظم و سنگین
• ریزش مو و خشکی پوست

علائم خطرناک تیروئید کم کار زمانی است که این کندی به اوج خود می‌رسد و با افت شدید هوشیاری، کاهش دمای بدن و کندی ضربان قلب همراه می‌شود که به آن کمای میکسدم می‌گویند.

از کجا بفهمیم تیروئید کم کار داریم؟

برای بررسی کم کاری تیروئید، نیاز به آزمایش خون و اسکن تیروئید یا اسکن پاراتیروئید دارید. نمی‌توان صرفاً بر اساس حس و حال شخصی به این نتیجه رسید، زیرا بسیاری از این علائم با سایر بیماری‌ها مشترک است.

پزشک با اندازه‌گیری هورمون TSH کار را آغاز می‌کند. اگر TSH بالا باشد، یعنی بدن با تمام توان از غده می‌خواهد کار کند، اما غده پاسخ نمی‌دهد.

اما کم کاری تیروئید چند باشد خطرناک است؟ معمولاً TSH بالای ۴.۵ تا ۵ mIU/L می‌تواند نشانه کم‌کاری باشد، اما این عدد در بارداری متفاوت است. در تیروئید کم کار در بارداری، حتی TSH بالای ۴ نیز نیاز به بررسی دقیق دارد، زیرا سلامت مادر و جنین را تهدید می‌کند.

چرا تیروئید کم کار می‌شود؟

علت کم کاری تیروئید در زنان و مردان متنوع است، اما شایع‌ترین دلیل، هیپوتیروئیدی خود ایمنی یا همان بیماری هاشیموتو است. در این حالت، سیستم ایمنی بدن که باید محافظ باشد، به اشتباه به غده تیروئید حمله می‌کند. سایر دلایل عبارتند از:

• جراحی یا برداشتن بخشی از تیروئید
• پرتودرمانی به ناحیه گردن
• مصرف برخی داروها مانند لیتیوم

کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان که می‌تواند مادرزادی باشد و در صورت تشخیص داده نشدن، باعث کوتاهی قد و اختلال در رشد ذهنی شود.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به کم کاری تیروئید هستند؟

گروه‌هایی که در خطر ابتلا به کم کاری تیروئید هستند، شامل موارد زیر می‌شوند:

برای کم کاری تیروئید چه بخوریم؟

تغذیه نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارد. سوال اصلی این است که برای کم کاری تیروئید چه بخوریم چه نخوریم؟ برخلاف تصور عموم، هیچ میوه ممنوعه‌ای وجود ندارد، اما برخی میوه‌ها مفیدترند. میوه های مفید برای کم کاری تیروئید آنهایی هستند که سرشار از آنتی‌اکسیدان‌اند:

• زغال‌اخته، گیلاس، توت‌فرنگی
• موز (به دلیل داشتن سلنیوم)
• مرکبات (پرتقال و لیمو)

کم کاری تیروئید و چاقی

وقتی متابولیسم کند می‌شود، بدن کالری کمتری می‌سوزاند. با این حال، بخشی از این افزایش وزن ناشی از تجمع آب و نمک در بافت‌هاست، نه صرفاً چربی. پس اگر پس از درمان، کاهش وزن چشمگیری نداشتید، ناامید نشوید؛ درمان، روند افزایش وزن را متوقف کرده است.

تیروئید کم کار در بارداری و کودکان

تیروئید کم کار در بارداری می‌تواند خاموش و بی‌علامت باشد، اما عوارضش جدی است: افزایش خطر سقط، زایمان زودرس و کاهش ضریب هوشی نوزاد. در کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان، علائم می‌تواند شامل کوتاهی قد، تأخیر در بلوغ و افت تحصیلی باشد.

اگر هر یک از علائم بالا را در خود یا نزدیکانتان می‌بینید، آن را نادیده نگیرید. تیروئید کم کار بیماری ساده‌ای است که با یک قرص کوچک به نام لووتیروکسین به راحتی درمان می‌شود. برای دسترسی آسان به فوق تخصص غدد کودکان، متخصصان غدد و دریافت نوبت، می‌توانید از سامانه‌های آنلاین مانند پلتفرم پزشکی آنلاین کانکطب کمک بگیرید و مسیر تشخیص را هموارتر کنید.